Kur'an-ı Kerim'deki deyimlerin Kürtçe meâl ve tefsirlerde çevirisi

Abstract

Kur'an-ı Kerim'de yer alan deyimsel ifadeler, mesajın etkili ve anlamlı bir şekilde aktarılmasında önemli bir rol oynamaktadır. Ancak bu ifadeler, farklı dillere aktarım sürecinde ciddi çeviri problemlerini beraberinde getirmektedir. Özellikle Arapça bilmeyen toplumlar için hazırlanan meâl ve tefsirlerde, deyimlerin doğru anlaşılması ve hedef dile uygun bir şekilde aktarılması, metnin anlam bütünlüğünün korunması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışma, Kur'an-ı Kerim'deki bazı deyimlerin Kürtçenin Kurmancî lehçesiyle hazırlanmış meâl ve tefsirlerdeki çevirilerini incelemektedir. Deyimsel ifadelerin Kürtçe çevirileri, klasik tefsirlerdeki anlam çerçeveleri doğrultusunda analiz edilmiştir. Çeviriler; mecazın korunması, bağlamın dikkate alınması ve hedef dilde uygun deyimsel karşılıkların kullanılması açısından değerlendirilmiştir. Çalışma, ele alınan deyim örnekleri üzerinden Kur'an-ı Kerim'in Kürtçe çevirilerindeki mevcut durumu analiz etmeyi ve deyim çevirilerine ilişkin metodolojik bir perspektif sunmayı amaçlamaktadır. Bu yönüyle çalışma, gelecekte hazırlanacak meâl ve tefsir çalışmalarına katkı sağlaması hedeflemektedir. İnceleme sonucunda, yapılan çevirilerde farklı yöntemlerin benimsendiği görülmektedir. Bazı çevirilerde lafzî aktarımın tercih edilmesi anlam daralmasına yol açarken, bazı örneklerde hedef dilin imkânlarından yararlanılarak daha isabetli çözümler üretildiği anlaşılmaktadır.

Idiomatic expressions found in the Holy Qur'an play an important role in conveying the message in an effective and meaningful way. However, these expressions also bring about significant translation challenges in the process of rendering them into different languages. Especially in translations (meâl) and exegeses (tafsir) prepared for communities that do not know Arabic, correctly understanding idioms and transferring them appropriately into the target language is of great importance for preserving the semantic integrity of the text. This study examines the translations of certain Qur'anic idiomatic expressions in Qur'an translations and commentaries prepared in the Kurmanji dialect of Kurdish. The Kurdish translations of idiomatic expressions have been analyzed in line with the interpretive frameworks found in classical tafsir literature. The translations are evaluated in terms of preserving metaphor, considering context, and using appropriate idiomatic equivalents in the target language. This study aims to analyze the current state of Qur'anic translations into Kurdish based on selected idiomatic examples and to provide a methodological perspective on the translation of idioms. In this respect, it also seeks to contribute to future translation and tafsir studies. The analysis reveals that different approaches were adopted in the translations. While the preference for literal translation in some cases led to a narrowing of meaning, it is evident that in other instances, more appropriate solutions were achieved by making use of the possibilities offered by the target language.