Postkolonyalizmin ana referans kaynakları üzerine sosyolojik analiz: Frantz Fanon örneğinde bir değerlendirme

Abstract

Bu tez çalışmasının amacı, postkolonyalizm kuramının sosyolojik niteliğini incelemek ve bu kuramın temel referanslarından biri olan Frantz Fanon'un düşüncelerini merkez alarak sömürgecilik sonrası toplumlarda süregelen tahakküm biçimlerini analiz etmektir. Batı merkezli bir yapı olarak sömürgecilik, tarihsel olarak yalnızca ekonomik bir sömürü ilişkisi üretmemiş, aynı zamanda kültürel, siyasal ve psikolojik düzeylerde derin ve kalıcı etkiler yaratmıştır. Fanon, sömürgeciliğin bu çok boyutlu yapısının, sömürgeleştirilen özne üzerinde kimlik bölünmesi, yabancılaşma ve aşağılık duygusu yarattığını savunmaktadır. Bu tez, postkolonyalizmi yalnızca tarihsel bir dönem veya siyasal bir süreç olarak değil, günümüzde farklı biçimlerde devam eden bir iktidar ve tahakküm sistemi olarak ele almaktadır. Bu bağlamda Fanon'un Siyah Deri, Beyaz Maskeler, Yeryüzünün Lanetlileri ve diğer eserleri, sömürgeciliğin psikolojik ve kültürel boyutlarını açığa çıkarmak amacıyla sosyolojik bir perspektifle analiz edilmiştir. Araştırmada, sömürgeci tahakkümün yalnızca maddi kaynakların denetimiyle sınırlı olmadığı, aynı zamanda zihinlerin, kimliklerin ve benlik algısının dönüştürülmesi yoluyla yeniden üretildiği ortaya konmaktadır. Nitel araştırma yöntemiyle gerçekleştirilen bu çalışmada, Fanon'un metinleri içerik analizi ve eleştirel söylem analizi teknikleri kullanılarak incelenmiştir. Elde edilen bulgular, sömürgeciliğin resmî olarak sona ermiş olmasına rağmen, emperyalizm ve küreselleşme gibi yapılar aracılığıyla günümüzde de varlığını sürdürdüğünü göstermektedir. Tez, Fanon'un düşüncelerinin çağdaş postkolonyal tartışmalar açısından hâlâ güçlü bir açıklayıcılığa sahip olduğunu ve özellikle kimlik, yabancılaşma ve direniş kavramları bağlamında güncelliğini koruduğunu ortaya koymaktadır. Bu yönüyle tez, Fanon'un düşüncelerini sosyolojik bir çerçevede yeniden değerlendirerek postkolonyal literatüre katkı sunmayı ve sömürgecilik sonrası toplumların yaşadığı yapısal sorunların anlaşılmasına teorik bir zemin sağlamayı amaçlamaktadır.The aim of this thesis is to examine the general scope of postcolonialism theory and, focusing on Frantz Fanon, one of its fundamental references, to analyze the forms of domination that persist in post-colonial societies. Colonialism, as a Western-centric structure, not only produced economic exploitation but also created profound and lasting effects at the cultural, political, and psychological levels. Fanon argues that this multifaceted structure of colonialism creates feelings of identity distortion, alienation, and inferiority in the colonized subject. This thesis treats postcolonialism not merely as a contemporary period or political process, but as a form of power and domination that continues in various forms today. In this context, Fanon's works, such as Black Skin, White Masks, The Wretched of the Earth, and others, are analyzed from a specific perspective to reveal the psychological and cultural dimensions of colonialism. The research demonstrates that colonial domination is not limited to material control but is also reproduced through the transformation of minds, identities, and self-perception. The study was conducted using qualitative research methods. Fanon's texts were analyzed through content analysis and critical discourse analysis. The examples obtained show that, despite the official end of colonialism, structures such as imperialism and globalization continue to exist today. The thesis reveals that Fanon's work possesses powerful explanatory power in contemporary postcolonial discussions, and that the concepts of identity, alienation, and resistance, in particular, remain relevant. This comprehensive thesis contributes to postcolonial literature by reevaluating Fanon's renewal and integration, and provides a theoretical foundation for understanding the continuity experienced by societies after colonialism.