Prusya Modelinden Post-modern Orduya: Arjantin ve Türkiye’de Ordu Kurumlarının Dönüşümü

Abstract

Hem Arjantin hem de Türkiye’de asker sivil ilişkileri daima sorunlu olagelmiştir. Her iki ordu da yirminci yüzyıl boyunca siyasi alanda kendi belirleyici rollerini sürdürmek istiyorlardı. Bu tavır sıklıkla sert askeri darbelerle sonuçlanıyordu ve doğrudan askeri müdahalelerle her iki ordu da siyasetteki vesayetçi pozisyonlarını devam ettiriyorlardı. Ancak her iki ülkenin de üçüncü dalga demokratikleşmeyi tecrübe etmeye başladığı 1983 yılından itibaren, Türk ordusu, erki sivillere devretmesine rağmen, siyasetteki vesayetçi rolünü saklı tutarken, Arjantin ordusu hızlı bir kurumsal dönüşüme tabi oldu. Yakın zamanlara kadar Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) Türk siyasetinin önemli bir parçasıydı. Bu makale her iki ordunun da tarihi köklerini takip et-mekte ve kendi tarihsel bağlamlarında ideolojik ve kurumsal dönüşümlerini incelemektedir. Bunu yaparken de her iki ülkedeki siyasi yansımaları ve değişimleri gözler önüne sermektedir. Bu çalışma karşılaştırmalı tarihsel sosyolojik yaklaşıma dayalıdır ancak sadece iki ülkeyi değil aynı zamanda her iki ülkenin tarihi ve çağdaş askeri anlayışlarını da karşılaştırmaktadır. Arjan-tin ve Türkiye gibi birbiriyle alakasız görünen iki ülkenin seçilmesinin arkasında yatan sebep, asker-sivil ilişkileri literatüründeki bölgeler-arası karşılaştırmalı analiz eksikliğidir.