Arap Atlarında Koşu Performansını Etkileyen Bazı Faktörlerin Karar Ağacı Yöntemlerinden CHAID, Exhaustive CHAID ve CRT ile İncelenmesi

Abstract

Bu çalışma, Türkiye'deki Arap yarış atlarının koşu performansını (hız) etkileyen başlıca faktörleri (pist tipi, yaş, mesafe, şehir vb.) belirlemek ve bu amaçla kullanılan CHAID, Exhaustive CHAID ve CRT karar ağacı algoritmalarının performanslarını karşılaştırmak amacıyla yapılmıştır. Bu çalışmanın materyalini Türkiye Jokey Kulübü tarafından düzenlenen ve bilgileri yayınlanan koşu atlarının 2020-2024 yılları arasındaki 11.366 yarışa ait bilgileri oluşturmuştur. Yarış atlarının don rengi, cinsiyet, yarıştırıldıkları iller ve koşunun yapıldığı zemin özellikleri gibi faktörler dikkate alınarak, koşu performansları ve hızlarının karar ağacı yöntemlerinden Otomatik Ki-Kare Etkileşim Belirleme Analizi (CHAID), Exhaustive CHAID ve Sınıflandırma ve Regresyon Ağacı (CRT) ile karşılaştırılmıştır. Karar ağacı yöntemleri IBMM SPSS İstatistik 20.0 Paket Programı ile değerlendirilmiştir. Bu yöntemlerin başarı karşılaştırılması ise “R” programı yardımıyla yapılmıştır. Değerlendirmeler sonucunda atların ortalama koşu hızı 13.862 m sn-1, koşu süresinin ise 116.57 sn olarak belirlenmiştir. Koşu hızı üzerinde en belirleyici faktörün pist tipi olduğu tespit edilmiş olup, çim pistlerde en yüksek hız değerlerine (Ort. 14.519 m sn-1) ulaşıldığı görülmüştür. Yöntem karşılaştırmasında ise en yüksek R² değeri (0.496) CRT algoritmasından elde edilmiştir. Koşu hızını en çok etkileyen atların yarıştığı pist tipi olmuştur. Yöntemlerin karşılaştırılmasında en yüksek R2 değeri CRT’de elde edilmiştir. Regresyon ağacı yöntemlerinin at yarışlarıyla ilgili verilerin değerlendirilmesinde bir birlerine yakın sonuçlar vermesi, bu metotların benzer çalışmalarda başarıyla kullanılabileceğini göstermiştir.