Futbolda taktiksel beceriler ve etki eden değişkenlerin incelenmesi: Bir ölçek geliştirme çalışması

Abstract

Futbolda taktiksel beceriler, oyuncuların saha içi performansını ve takım başarısını doğrudan etkileyen kritik unsurların başında gelmektedir. Taktiksel becerilerin öneminin giderek artması, bu becerileri etkileyen faktörlerin belirlenmesini ve buna bağlı olarak antrenman uygulamaları ile oyuncu gelişim programlarının etkinliğinin geliştirilmesini gerekli kılmaktadır. Bu bağlamda araştırmanın amacı, futbolda taktiksel beceriler ölçeğinin geliştirilmesi ve bazı değişkenlerin futbolda taktiksel beceriler üzerindeki etkinkisinin incelenmesidir. Araştırmanın örneklem grubunu, 14 yaş (x̄yaş=18.22±4.6) ve üzeri 700 futbolcu oluşturmuştur. Araştırmada veriler, kişisel bilgi formu ve kapsam geçerliği, yapı geçerliği ve güvenilirlik analizleri yapılarak geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu tespit edilen "Futbolda Taktiksel Beceriler Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde, betimsel istatistikler, Tek Yönlü Varyans Analizi, t-Testi ve Tamhane's T2 testi kullanılmıştır. Ayrıca analizler sonucunda ortaya çıkan istatistiksel olarak anlamlı farklılıkların etki büyüklüklerini tespit etmek için Eta Kare ve Cohen's d analizlerinden faydalanılmıştır. Katılımcıların yaşı, futbol özgeçmişi, oynadıkları lig, haftalık antrenman sayısı ve antrenörler ile iletişim düzeyleri arttıkça taktiksel beceri performanslarının yükseldiği, zihinsel antrenman yapan ve taktiksel beceri gelişimi için görsel destek eğitimi alanların kendi lehlerine anlamlı düzeyde fark oluşturdukları ve ayrıca orta saha mevkiinde oynayan oyuncuların taktiksel beceri puanlarının diğer mevkilerde oynayan oyunculara göre daha yüksek olduğu, tespit edilmiştir (p<0.05). Çalışma bulguları neticesinde futbolda taktiksel beceri performansının iyileştirilmesi sürecinde haftalık antrenman sayısına ve futbolcu-antrenör arasındaki iletişim kanallarının açık tutulmasına dikkat edilmesi ve yine bu süreçte zihinsel antrenman ile görsel destek eğitimlerine antrenman periyotlaması (periyodizasyon) planı içerisinde yeterince yer verilmesinin taktiksel becerinin gelişimine önemli katkılar sağlayacağı düşünülmektedir. Mevki değişkenine göre elde edilen birbirinden farklı taktiksel beceri performans puanlarının, oyuncu seçiminde ve müsabakalarda üstünlük kurma planlamalarında referans alınabileceği ve aynı zamanda taktiksel eğitim sürecinde de kullanılabileceği düşüncesini öne çıkardığı söylenebilir.Tactical skills in football are critical elements that directly affect players' on-field performance and team success. The increasing importance of tactical skills necessitates the identification of the factors that influence these skills and, accordingly, the improvement of the effectiveness of training practices and player development programs. In this context, the purpose of this study was to develop a scale for tactical skills in football and examine the impact of certain variables on tactical skills in football. The sample group of the study consisted of 700 football players aged 14 years (x̄age=18.22±4.6) and above. In this study, data were collected using a personal information form and the "Tactical Skills Scale in Football" which was determined to be a valid and reliable scale through content validity, construct validity, and reliability analyses. In the analysis of the data, descriptive statistics, One-Way Analysis of Variance, t-test, and Tamhane's T2 test were used. Additionally, Eta Squared and Cohen's d analyses were used to determine the effect sizes of the statistically significant differences identified in the analyses. It was found that as participants' age, football experience, league level, weekly training frequency, and level of communication with coaches increased, their tactical skill performance also improved. Those who engaged in mental training and received visual support training for tactical skill development showed a significant advantage in their own favor. Furthermore, players in midfield positions had higher tactical skill scores than those playing in other positions (p<0.05). The study's findings suggest that, in the process of improving tactical skill performance in football, paying attention to weekly training frequency and keeping communication channels open between players and coaches, as well as sufficiently including mental training and visual support education within the training periodization plan, would contribute significantly to the development of tactical skills. It can also be stated that the differing tactical skill performance scores obtained based on playing positions can serve as a reference in player selection and match strategy planning, and can be utilized during the tactical training process as well.