Akademik Türkçe İçeriklerinde Üstsöylem Belirleyicilerin Görünümleri

Abstract

Hedef kitle ve söylemin kaynağı arasındaki bildirişim dil bilimsel yapılar aracılığıyla çok değişkenli bir yapıya bürünür. Bu yapısal süreç hedef kitleye gönderilen bildirimlerin ikna ediciliği, inandırıcılığı ve kabul edilebilirliği üzerinden şekillenmektedir. Akademik amaçlarla geliştirilen söylemde mesajların şekillendirilmesi, hiyerarşik sıralaması ve organizasyonu üstsöylem belirleyiciler aracılığı ile sağlanmaktadır. Üstsöylem belirleyiciler aracılığıyla yazar anlatmak istediği temel mesajları vurgulayıp muhatabını olumlu veya olumsuz bir kanıya ikna etmeye çalışabilir. Üstsöylem belirleyiciler ile ilgili son yıllarda yapılan çalışmalar dikkat çekmektedir. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışmasının kullanıldığı bu araştırmada da akademik Türkçe eğitiminde kullanılan materyallerde üstsöylem belirleyicilerin görünümlerinin ve türlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu çerçevede araştırmanın verisini oluşturan içerikler derlem tabanlı araçlarda kullanılacak formata dönüştürülerek veri tabanı inşa edilmiştir. İncelenen veri tabanı aracılığı ile akademik Türkçe eğitiminde kullanılan içeriklerde üstsöylem belirleyicilerin dengeli dağılmadığı saptanmış olup bağlayıcı türündeki etkileşimli üstsöylem belirleyicilerin baskın olduğu gözlenmiştir. Akademik gayelerle yabancı dil olarak Türkçe öğrenen bireylerin anlama ve anlatma becerilerinde oluşturacağı yansımalar üzerinde durulmuştur.