Öznel Yaşlanma ve Yaş Kimliği: Bir Derleme

Abstract

Öznel yaş, bireyin öznel olarak deneyimlediği yaşı temsil eden bir kavramdır. Geleneksel olarak “kaç yaşında hissediyorsun?” şeklinde sorulmaktadır. Ancak zaman içerisinde çeşitli alt boyutları tanımlanmış ve çeşitli çalışmalarla incelenmiştir. Bu derlemede, öznel yaş kavramı ve onun alt boyutu olan yaş kimliği kavramına yönelik çalışmalar incelenmiştir. Çalışmalara göre, bireyin öznel yaşı, iyilik hali, sağlığı, motivasyonu, sosyal katılımı ve yaşlanma sürecindeki deneyimlerini belirleyen bir unsurdur. Yaşlılığın başlangıcı olarak kabul edilen kronolojik yaşın aksine, yaşlanma sürecinin öznelliği, ve yaşlanma sürecinin gerçekleştiği bağlamlar bireyin kendini yaşlı hissedip hissetmediği ve bu durumun etkili olduğu diğer unsurları belirler niteliktedir. Ayrıca yaş kimliği, sosyal yapı ve yaşam durumundan etkilenirken, bireyin daha sonraki deneyimlerini de etkilemektedir. Bu anlamda yaşam durumu ile çift yönlü bir ilişki olduğu ancak yaşla ilgili çalışmalar yapılırken yaşlanan bireyin öznel deneyimlerinin dikkate alınması gerektiği ortaya çıkmaktadır.