Tarihi Hanların Biyofilik Örüntüler Kapsamında Değerlendirilmesi

Abstract

Biyofilik tasarım doğa ile insan arasındaki bağı güçlendiren bir yaklaşımdır. Tarihi ve kültürel mirasın biyofilik tasarım ilkeleriyle uyumunu incelemek, günümüz yapıları için çevre dostu ve sürdürülebilir tasarım yaklaşımlarına rehberlik edebilir. Bu hedef doğrultusunda çalışmada Kapadokya bölgesindeki yedi han (Sarıhan, Alayhan, Ağzıkarahan, Sultanhanı, Tepesidelik Han, Merzifonlu Kara Mustafa Paşa Kervansarayı ve Dolayhan) ile Roma Dönemine ait dört mansiones yapısının (Mansiones Romana Convento di Sant’Antuono, Mansiones Romana De Aquis Origins, Thésée Loir et Cher Mansiones ve Cold Knap Roman Mansiones) biyofilik tasarım ilkeleri açısından karşılaştırmalı analiz edilmektedir. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı çalışmada Browning et al. (2014) tarafından geliştirilen 14 biyofilik tasarım ilkesi kapsamında mekansal ve görsel analizler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, her iki yapı türünün de özellikle doğal malzeme kullanımı, pasif iklimlendirme çözümleri, doğal ışık ve havalandırma, iç mekan-avlu ilişkisi ve sığınma gibi kriterlerde doğayla güçlü bağlantılar kurduğunu ortaya koymuştur. Ancak hem hanlarda hem de mansioneslerde su öğesi, biyomorfik formlar, risk/tehlike ve dinamik ışık gibi bazı biyofilik unsurlar kısmen ya da kısıtlı bir şekilde kullanılmıştır. Sonuç olarak, bu yapılar tarihi bağlamda biyofilik ilkelerin birçok yönünü yansıtmaktadır ve geleneksel mimarinin modern biyofilik tasarım için güçlü bir referans kaynağı olabileceğini vurgulamıştır.