EDATLARIN METİN BAĞLAMINDA İNCELENMESİ VE ÖĞRETİLMESİ: KÜÇÜK ŞEYLER ÖRNEĞİ

Abstract

Cümlede vazifeli bir birim olarak işlev gören, kendisinden önce veya kendisinden sonra gelen sözcükler arasında anlamlı bir bağlantı kuran fakat tek başlarına herhangi bir şekilde anlamları bulunmayan kelimelere edat denmektedir. Edatlar bağlam içinde anlam kazanan yapılar olduğu için onları incelerken metin bütünsel olarak ele alınır. Aynı edat bir cümleye farklı bir anlam ilişkisi, başka bir cümleye farklı bir anlam ilişkisi katabilir. Aynı zamanda iki cümlede de farklı bir görevde kullanılmış olabilir. Bu sebeplerden ötürü edatların metnin bağlamı içinde değerlendirilmesi esastır. Hikâye, kısaca yaşanmış ya da yaşanması muhtemel olayların, kişi, yer ve zaman unsurlarını içererek kısa olarak yazılan olay metinleridir. Edebiyatımızda hikâye batıdan alınan bir tür olarak Tanzimat Dönemi’ne denk gelmektedir. Samipaşazede Sezai’nin Küçük Şeyler adlı eseri bu alanda üretilmiş ilk eser olarak kabul edilir. Bu sebepten ötürü Küçük Şeyler eseri araştırmamızda tercih edilmiştir. Eserde hikâye bölümleri tek tek ele alınarak incelenen edatlar ve ne sıklıkla kullanıldıkları tablo halinde verilmiştir. Tabloların altında kullanılan edatlardan kitaptaki örnek cümleler yer verilmiştir.