Karl Marx, Yahudi Sorunu Bağlamında Sivil Toplum Ve Politik Toplum

Abstract

Bu yazıda Marx’ın gençlik döneminde Bauer’in düşüncelerinden hareketle yazmış olduğu “Yahudi sorunu” adlı eser üzerinden sivil toplum ve politik toplum ilişkisi üzerinde durulacaktır. Ayrıca burada Bauer dışında Marx’ın sivil toplum ve politik toplum ile ilgili fikirlerini etkileyen diğer düşünürlere de (Hegel, Feuerbach vs.) yer yer değinilecektir. Sivil toplum ve politik toplum ayrışmasına tarihsel olarak değinilecektir. Marx’ın Yahudi sorunu adlı eserinden hareketle sivil toplum, yurttaşlık, dinin özgürleşmesi, politik özgürleşme, devlet gibi olguların bireylerin özgürleşmesindeki etkileri Yahudi örneği üzerinden makalede ele alınacaktır. Ayrıca günümüz kapitalist toplumunun oluşumunda Marx’ın eserinde söz ettiği Hıristiyanlık ve Yahudiliğin etkileri de ele alınacaktır. Bu değerlendirmeye geçilmeden önce konunun daha iyi anlaşılması için Marx’ın genel olarak diğer eserlerinde söz etmiş olduğu sivil toplum ve devlet ilişkisine makalede yer verilecektir.