Kur'ân Kıssalarına Makâsıd Eksenli Bir Bakış -İbn Âşûr Örneği-

Abstract

Kur’ân-ı Kerim’in önceki peygamberler ve toplumlarla ilgili yaşanmış bazı hadiseleri paylaşması anlamına gelen kıssa, tefsir usulünde müstakil bir başlık altında incelenmiştir. Bunun temel nedeni ise kıssaların Kur'ân'da hatırı sayılır bir yekûn tutmasıdır. Çoğu surede irili ufaklı bir şekilde ele alınan kıssaların neden anlatıldığı ve hangi hikmetlere binaen anlatıldıkları meselesi müfessirlerin konuya mesai harcamalarına sebep olmuştur. Kur'ân'da aynı olayların farklı lafızlarla veya farklı olayların benzer lafızlarla aktarılmasının nedenini bulma veya bundaki maksâdı keşfetme anlamında kullanılan Kur'ân kıssalarının illet ve hikmetleri konusu, analiz edilmeye değer bir mesele olarak karşımızda durmaktadır. Bu meyanda İbn Âşûr'un et-Tahrîr ve’t-Tenvîr adlı tefsirinin odağa alınarak meselenin analiz edilmesi tefsir ilmi açısından son derece önemli bir adım sayılacaktır. İbn Âşûr'un konuyu ayrı bir başlık olarak repertuvarına alması, konuyu derinlemesine ele alması ve konuyla ilgili diğer müfessirlerden farklı düşünmesi gibi sebepler, bizi onun konuyla ilgili düşüncelerini öğrenmeye sevk eden etmenler arasında sayılabilir. Bilhassa onun kıssalara makâsıd ekseninde yaklaşması bugüne değin görülmemiş bir yaklaşım tarzı olarak değerlendirilebilir. Onun bu farklı yaklaşımına göre kıssaların neliğinden çok bunların hangi maksâdla ele alındığı önemlidir. Kıssaların Kur'ân'da hangi maksâdla ele alındığının anlaşılması, onların illet ve hikmetlerinin açığa çıkarılmasıyla mümkün hale gelecektir. Bu yöntemin kıssaların vermek istediği mesajın anlaşılmasını kolaylaştırdığı söylenebilir. Kıssaların Kur'ân'da anlatılma nedenlerine İbn Âşûr'un perspektifinden bakmanın kıssaların anlaşılmasına katkı sunacağı hakikatiyle kaleme alınan bu makalenin tefsir alanında yapılacak olan çalışmalara da bir nebze de olsa ışık tutacağı ifade edilebilir.