Kürtçenin Yukarı Kurmançça Diyalektiğindeki Klasik Eserlerde ‘Ve-’ Yapım Eki ve Morfo-Semantik Fonksiyonu

Abstract

Türetim, ekler aracılığıyla yapılan kelime yapım sürecidir. Bu süreç, bir bağlı biçim birimin (bound morphemes) bir kelimeye, diğer adıyla bağımsız biçim birime (free morphemes) eklenmesiyle gerçekleşir. Kürtçenin Kurmançça diyalektiğinde ön ek ve son ekler kullanılarak yeni kelimeler türetilir. Bu işlevle kullanılan ön eklerden biri de “ve-” ön ekidir. Bu çalışmada “ve-” ön eki, morfo-semantik fonksiyonları açıdan ele alınıp analiz edilmektedir. Örneklemede baz alınan eserler, Melayê Cizîrî’nin Dîvanı, Feqîyê Teyran’ın manzumeleri ile Ehmedê Xanî’nin Mem ve Zîn adlı eseridir. Çalışmanın amacı 16. ve 17. yüzyıl Kürtçesinin bir dil özelliğinin anlaşılmasına katkı sunmak ve günümüzde bu alanda yapılacak çalışmalara katkı sağlmaktır. Çalışma betimsel dil bilim yöntemi ve fonksiyonel dil bilim tekniğiyle yapılmıştır. Bu yüzden dîyakronik bir yaklaşımla dilin tarihsel değişimi ele alınmamış ve kuralcı bir yaklaşımla da o dönemdeki dil özelliklerinin doğruluğuna veya yanlışlığına dair değerlendirmeler yapılmamıştır. Çalışmada sadece zamanla sınırlandırılmış bir dil özelliği analiz edilmiştir. Özellikle bu çalışma işlevsel teknikle yapıldığı için analizde biçimin yanında bağlam da göz önünde bulundurulmuştur.