Muş Merkez Türküleri Üzerine Bir İnceleme

Abstract

Konu sınırı olmaksızın bir ezgiyle söylenen şiirlerin tamamına türkü denmektedir. Türkü halk edebiyatı şiirlerinden şekil ve içerikten ziyade ezgi yönüyle ayrılmaktadır. Halk kültürünün yaşayan önemli ürünlerinden olan türküler, halk arasında hem en yaygın şekilde icra edilen hem de en hızlı dönüşümü yaşayan sözlü kültür ürünlerinden biridir. Türküler icra edildikleri bölgenin kültürel pek çok özelliğini bünyelerinde barındırır. Türkülerde yerel ifadelerin kullanımı ile coğrafi motiflerin yoğunluğu yörede yaşayan halkın o coğrafyayla kurdukları bağın derecesi hakkında fikir edinmemizi sağlamaktadır. Çalışmamızda farklı zamanlarda derlenen ve Songül Karahasan’ın “Muş Türküleri ve Oyun Havaları” adıyla bir araya getirip notaya döktüğü türkülerin yer aldığı eser esas alınmıştır. Türkülerde bulunan yer adları, kişi adları, hayvan ve bitki adlarıyla Ermenilerle ilgili motifler ve türkülerde yer alan Kürtçe ifadeler tespit edilerek çeşitli değerlendirilmelerde bulunulmuştur. İncelemede Muş türkülerinde bulunan kültürel değerler dikkate alındığında kolaylıkla Muş’un iklimi, üretim tüketim ilişkileri ile demografik yapısı hakkında fikir sahibi olunmaktadır. Muş türkülerinde tespit edilen diğer bir unsur da kültürel hafıza bakımından döneme göre yaşanan çeşitli değişimlerdir.