Bir Distopik Bilim Kurgu Oyunu Örneği Olarak Landscape with Weapon’ın Mühendislik Etiği Bağlamında İncelenmesi

Abstract

Teknolojik yenilik ve buluşların birçoğu, sağladığı faydanın yanı sıra ahlaki zorlukları ve ikilemleri beraberinde getirir. Keşfetme, üretme ve hizmet verme süreci devam ederken tehlikelerin ve risklerin, teknolojik faydaları gölgede bırakması olağan bir durumdur. Mühendislik alanındaki teknolojik buluşların olumlu sonuçları deneyimlenirken hâlihazırda yaşanmış ya da gelecekte ortaya çıkma olasılığı bulunan olumsuz etkileri bu alanın etik boyutlarının tartışılması durumunu beraberinde getirmiştir. Bilim ve teknolojinin insanın refahı, mutluluğu, sağlığı için ve doğanın yararına kullanılması gerekliliği gündeme getirilmiştir. Mühendisliğin etik boyutlarının tartışılması, bu amacın sağlanması yönünde atılan dikkate değer evrensel ve bilimsel adımlardan biri olarak nitelendirilebilir. Bu bağlamda mühendislik etiği, uygulamalardaki etik boyutları aydınlatmak, kaygıları değerlendirmek ve uygulanacak temel ilkeleri belirlemek gibi prensipler çerçevesinde şekillenir. Silah sistemleri, nükleer santraller, atom bombası ve yapay zekâ gibi teknolojik ürünlerin, insan tarafından kullanım amacı dışında kullanılmaya uygun olduğu trajik deneyimlerle kanıtlanmıştır. Bu çalışma, bilimsel ve teknolojik gelişmeler doğrultusunda değişen dünyada ortaya çıkan etik problemlerin distopik kurgular yoluyla yansıtılması üzerine temellenmiştir. Teknolojik gelişmelere, bilim insanları ile mühendislik alanında faaliyet gösteren bireyler yön vermektedir. Bu bağlamda Joe Penhall tarafından yazılan ve savaşların doğasını değiştireceğine inanılan silahlı insansız hava aracı (SİHA) teknolojisini ele alan distopik bilim kurgu oyunu Landscape with Weapon (2007), mühendislik etiği bağlamında tartışılmıştır. Oyunda, geleceğe yönelik kaygılar taşıyan yazarın nasıl bir distopik dünya kurguladığı ve teknolojik gelişmelerin olası evrensel sonuçları mühendislik etiği çerçevesinde incelenmiştir. Landscape with Weapon ile Penhall, silah kullanımının nihai sorumluluğunu politikacılara ya da komutanlara yüklemeden önce ahlaki kaygılardan ve sonuç odaklı analizlerden yoksun bir şekilde gerçekleştirilen teknolojik tasarımları mercek altına alırken seyircileri, teknolojik üretimlerin en zorlu etik sorunlarından biri olan bilim insanının sorumluluğu kavramıyla yüzleşmeye teşvik eder.