ŞEYHÜLİSLAM YAHYA EFENDİ DİVANINDAKİ BAHARİYELER ÜZERİNE BİR İNCELEME

Abstract

Aşkı ve gençliği temsil eden bahar, klasik edebiyatta çokça işlenen konulardan biri olmuştur. Baharı konu edinen bu türe bahariye, bahar-nâme ve rebiiyye adları verilmekle birlikte tür, daha çok bahariye adı ile anılmaktadır. Bahariyeler, kasidelerde ana konuya geçişi sağlayan nesip bölümlerinin konusunu oluşturduğu gibi gazel veya farklı nazım şekilleri ile müstakil olarak da yazılmışlardır. Bahariyelerde bahara ait unsurlar, baharın gelmesi ile tabiatta meydana gelen değişikler ile bu değişikliklerin insan üzerindeki etkileri dile getirilmektedir. XVII. yüzyılın önemli şâirlerinden Şeyhülislâm Yahya Efendi, divanında bahar konusunu zengin bir muhayyile ile işlemiştir. Bu çalışmada Şeyhülislam Yahya Efendi divanında bahariye özelliği taşıyan 1’i kaside, 9’u gazel olmak üzere toplamda 10 adet şiiri, türün özellikleri dikkate alınarak değerlendirilmiştir. Şâirin; baharın gelişi, tabiatın canlanması, baharın insan üzerindeki etkilerini canlı tasvirlerle ve sanatlı bir üslupla ele alarak bahariye türüne güzel örnekler verdiği görülmüştür.