TÜRKİYE'DE SEKTÖREL VE TOPLAM GSYH BÜYÜME EĞİLİMLERİNİN ANALİZİ: KARMA ETKİLİ MODELLEME YAKLAŞIMI

Abstract

Bu çalışmada, Türkiye’de bölgesel ve il düzeyinde gelir yakınsamasını incelemek için karma etkili modelleme yaklaşımına dayanan büyüme eğrisi analizi kullanılmıştır. Büyüme eğrisi analizi, geleneksel yakınsama testlerinden farklı olarak, zaman içindeki değişimleri detaylı bir şekilde izleme imkanı sunar. Bu sayede, iller ve bölgeler arasındaki başlangıç koşullarındaki eşitsizliklerin yanı sıra büyüme hızlarının nasıl farklılık gösterdiği daha belirgin şekilde gözlemlenebilmektedir. Çalışmada, 2013-2019 dönemini kapsayan 26 Düzey 2 bölgesi ve 81 ilden elde edilen veriler kullanılmıştır. Betimleyici istatistikler, iller arasında kamu yatırımı ve ekonomik çıktı açısından önemli farklılıklar olduğunu ortaya koymaktadır. Ampirik bulgular hem toplam hem de sektörel reel GSYH’nin büyüdüğünü; ancak bölgeler arasında başlangıç GSYH seviyelerinde anlamlı farklılıklar bulunduğunu göstermektedir. Bölge kontrol değişkenlerinin modellere dahil edilmesi başlangıç GSYH düzeylerindeki farklılıkların dikkate alınmasını sağlayarak model uyumunu iyileştirmiştir. Ancak genel olarak, zaman-bölge etkileşim değişkenleri istatistiksel olarak anlamlı değildir; bu da çoğu bölgenin benzer büyüme patikasına sahip olduğunu göstermektedir. Bu sonuçlar, Türkiye’de genel ekonomik büyümeye rağmen bölgesel eşitsizliklerin devam ettiğine işaret etmektedir. Çalışma, bölgeler arası farklılıkların azaltılması ve dengeli bölgesel kalkınmanın teşvik edilmesi için sektöre özgü politikaların geliştirilmesinin önemini vurgulamaktadır. Bu çalışma alanı, iller ve bölgeler arasında gelir eşitsizliğinin sürmesine neden olan il ve bölgeye özgü faktörleri de içerecek şekilde geliştirilebilir.