Yapay Zekâ Destekli Akademik Üretim: Sosyal Bilimlerde Etik Sorunsallar ve Küresel Yaklaşımlar

Abstract

Yapay zekâ (YZ) teknolojileri, akademik yazım süreçlerinde giderek daha yaygın kullanılmaktadır. Veri temelli içerik üretimini destekleyen ve dilsel hataların azaltılmasına katkı sağlayan YZ, araştırmacılar için yazım sürecini daha verimli hâle getirmektedir. Bununla birlikte, YZ’nin araştırma süreçlerine entegrasyonu etik, metodolojik ve akademik sorumluluklara ilişkin tartışmaları da beraberinde getirmektedir. Bu bağlamda çalışmada, YZ’nin sosyal bilimlerde akademik yazım süreçlerinde kullanımının etik boyutları Türkiye’den ve dünyadan örnekler üzerinden ele alınmıştır. Nitel araştırma yaklaşımının benimsendiği çalışmada, veri toplama yöntemi olarak doküman analizi kullanılmıştır. Bu itibarla, Türkiye’deki ve uluslararası alandaki seçilmiş akademik dergiler, yayınevleri ve üniversitelerin YZ ve yayın etiğine ilişkin politika metinleri amaçlı örneklem yoluyla belirlenerek incelenmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi tekniği ile sistematik biçimde kodlanmış, benzer anlam kümeleri altında temalar oluşturulmuş ve YZ kullanımına ilişkin etik, metodolojik ve akademik sorumluluk boyutları karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Ulaşılan bulgular ışığında mevcut düzenlemeler değerlendirilerek, geleceğe yönelik politika ve uygulama önerileri sunulmuştur.