Muhammed İkbal’in Çocuk Şiirlerinde Yer Alan Değerler

Abstract

Muhammed İkbal, İslam düşüncesinde iz bırakan şahsiyetlerden biridir. Daha çok şairliğiyle ön plana çıkan İkbal; eserlerindeki felsefi yoğunluk, Doğu-Batı geleneklerine dair bilgisi, İslam dünyasının bilinçlenmesi için verdiği düşünsel ve aktüel mücadele ile takdir kazanmıştır. Şiirlerinin kiminde çocuklara seslenerek söz konusu çabalarının bir temel üzere olduğu ve nesil inşasının gerçek muhataplarını unutmamakla bir tutarlılık gösterdiği söylenebilir. Bu çerçevede onun çocuklar için yazdığı şiirler, pek çok değeri ihtiva etmektedir. Bu değerlerin daha çok dinî, örfi ve kültürel bir karşılığa denk geldiğini söylemek mümkündür. Bilindiği üzere değer kavramına uygun nitelikte yazılan çocuk kitapları çocukların iyiyi, güzeli, doğruyu içselleştirmelerini; kötü, çirkin ve yanlış olandan kaçınmalarını kolaylaştırmaktadır. Böylece çocuklar, kendi değerlerine uygun davranışlar sergileyerek daha iyi bir perspektif yakalayacaklardır. Bu çalışmada söz konusu eksende İkbal’in çocuklara yönelik şiirlerinde yer alan değerler tespit edilmek istenmiştir. Bunun için nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizine başvurulmuştur. Bu analiz, ilgili eserin okunması ve bölümler hâlinde incelenmesi şeklinde yapılmıştır. Çalışmanın sonunda İkbal’in çocuklara dair şiirlerinde bilinçli olma, sevgi, inanç, olumlu davranışlar vb. kapsamlarda farklı birçok değeri işlediği görülmüştür.