Veri Zarflama Analizi ile Enerji Şirketlerinin Etkinlik Değerlendirmesi

Abstract

Son yıllarda giderek artan rekabetçi ortam işletmeleri kaynaklarını daha etkin kullanmaya yönlendirmektedir. Diğer birçok sektörde olduğu gibi enerji sektöründe de kaynakların etkin bir şekilde kullanılması şirketlerin sürdürülebilirliklerini sağlamaları açısından oldukça önemlidir. Son yıllarda dünya genelinde meydana gelen COVID-19 gibi küresel hastalıklar, Rusya-Ukrayna savaşı ve diğer birçok felaket enerji ve gıda sektörünü olumsuz bir şekilde etkilemiştir. Dünya genelinde enerji ve gıda fiyatlarında yaşanan artış ve yüksek enflasyon bu iki kaynağın daha verimli ve etkin bir şekilde kullanılması zorunluluğunu ortaya çıkarmıştır. Bu çalışmada Türkiye’de enerji sektöründe faaliyet gösteren firmaların Veri Zarflama Analizi (VZA) yöntemi kullanılarak etkinliğinin ölçülmesi amaçlanmıştır. Çalışmada on beş farklı enerji firmasının etkinlik analizi girdi odaklı CCR modeli ve girdi odaklı Süper Etkinlik CCR modeli kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma girdi değişkenleri olarak, personel sayısı ve toplam aktifler, çıktı değişkeni olarak ise net satışlar kullanılmıştır. Çalışma sonucunda dört enerji firması etkin, geriye kalan on bir enerji firması ise etkin çıkmamıştır. SE-CCR modeli etkinlik sonuçları göre en etkin firma belirlenmiştir. Çalışma sonuçlarına göre etkin olmayan işletmelerin etkin olabilmesi için bazı öneriler ortaya konmuştur.