Bitlis İlinde Yetiştirilen Anadolu Mandalarında Bazı Süt ve Döl Verimi Özellikleri Üzerine Çevresel Faktörlerin Etkisi

Abstract

Bu çalışma ile Tarım ve Orman Bakanlığı (TOB), Tarım Araştırmaları ve Politikası Genel Müdürlüğü (TAGEM) tarafından yürütülen “Halk Elinde Anadolu Mandası Islahı Projesi” kapsamında Bitlis ilinde yetiştirilen Anadolu mandalarının süt ve döl verim özellikleri üzerine bazı çevresel faktörlerin etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır.Çalışmada, 2012-2019 kayıtlarına dayalı olarak laktasyon süresi, laktasyon set verimi, 305 günlük süt verimi, ortalama günlük süt verimi, malaklama aralığı ve servis periyodu gibi verim özelliklerinin fenotipik parametreleri tahmin edilmiştir. İlgili özelliklerin ortalama toplam değerleri sırasıyla 241,28±0,301 gün (laktasyon süresi), 1011,38±3,58 kg (laktasyon süt verimi), 1278,37±3,77 kg (305 günlük süt verimi), 4,19±0,012 kg (ortalama günlük süt verimi), 438,32±1,110 gün (malaklama aralığı) ve 111,39±0,148 gün (servis periyodu) olarak bulunmuştur. Bu değerlere ait varyasyon katsayıları sırasıyla %12,27, %28,35, %23,66, %23,66, %23,69, %24,86 ve %13,12 olarak bulunmuştur İstatistiksel analizler, malaklama yılı ve mevsimi, laktasyon sırası ve yetiştirme bölgesi gibi çevresel faktörlerin bu özellikler üzerinde önemli etkileri olduğunu göstermiştir (p<.05). Sekiz yıllık araştırma verileri, Anadolu mandası popülasyonunda süt ve döl verimi açısından olumlu bir fenotipik ilerleme kaydedildiğini göstermektedir. Bulgular, seleksiyon programlarının etkinliğini kanıtlarken, genetik ıslah ve çevresel yönetim stratejilerinin optimize edilmesiyle verimliliğin sürdürülebilir şekilde artırılabileceğini ortaya koymaktadır.