Nitel Araştırmalarda Örnekleme Yöntemleri ve Örnek Hacmi Sorunsalı Üzerine Kavramsal Bir İnceleme

Abstract

Toplumsal ve bireysel dünyaya ilişkin araştırmalarda kullanılabilecek iki ana yaklaşım ve bu kapsamda iki temel örnekleme yöntemi vardır. Bunlar nicel ve nitel araştırma ile olasılıklı ve olasılıksız örnekleme yöntemleridir. Alanyazında alternatif yaklaşımlar arasındaki farklılıkları tartışan araştırma ve örnekleme yöntemleri üzerine kitaplar olmasına rağmen, örneklem yöntemlerini inceleyen araştırmalar oldukça sınırlıdır. Kavramsal tarama modelinde desenlenen çalışmanın temel gerekçesi, özellikle Türkçe alanyazındaki nitel yöntemleri kullanan çalışmalarda karşılaşılan örnek seçimi, örnek belirleme yöntemi ve örnek hacmi sorunlarıdır. Bu bağlamda, hatalı örnek veya yöntem seçimi sonucu birçok nitel desenli araştırmanın geçerlik, güvenirlik, tutarlık ve inandırıcılığı da sorunlu olmaktadır. Bu çalışma özellikle nitel araştırmaların sıklıkla yapıldığı sosyal bilimler alanyazınında karşılaşılan örnek belirleme, örnek hacmi ve örnekleme yöntemlerinin kavramsallaştırılması amacıyla yapılmıştır. Ayrıca çalışma ile güncel tartışmalar eşliğinde nitel araştırmalar için kuramsal ve uygulamaya dönük bir altyapı hazırlanması da amaçlanmıştır. Bu çalışmada öncelikle araştırmanın doğası, nitel ve nicel araştırmanın yapısı ile her iki araştırma yönteminin örnekleme kuramları ele alınmış; ardından, nitel araştırmalarda kullanılan temel örnekleme yöntemleri incelenmiştir. Araştırmada ayrıca, örnek hacmi ve örneklemin uygulanması ile alanyazındaki çeşitli çalışmalarda araştırmacıların sıklıkla yaptıkları hatalar da tartışılmıştır.