Sosyal Medya Bağımlılığı ile Çevrimiçi Alışveriş Bağımlılığı İlişkisinde Duygu Düzenleme Güçlüğü ve Dürtüselliğin Seri Aracılık Rolü

Abstract

Bu çalışmada sosyal medya bağımlılığının çevrimiçi alışveriş bağımlılığı üzerindeki etkisi, duygu düzenleme güçlüğü ve dürtüsellik değişkenlerinin seri aracılık rolleri çerçevesinde incelenmiştir. Nicel desende yürütülen araştırmada veriler, 18 yaş ve üzerindeki 356 katılımcıdan basit rastgele örnekleme yöntemiyle toplanmıştır. Veri toplama sürecinde Bergen Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği, Çevrimiçi Alışveriş Bağımlılığı Ölçeği (ÇABÖ), Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği-Kısa Form (DDGÖ-16) ve Barratt Dürtüsellik Ölçeği (BIS-11) kullanılmıştır. Hipotezler, Hayes’in PROCESS makrosu kullanılarak seri aracılık model kapsamında test edilmiştir. Araştırma bulguları, sosyal medya bağımlılığının çevrimiçi alışveriş bağımlılığı, dürtüsellik ve duygu düzenleme güçlüğü üzerinde doğrudan, pozitif ve anlamlı etkileri olduğunu göstermektedir. Dolaylı etkiler incelendiğinde, sosyal medya bağımlılığının çevrimiçi alışveriş bağımlılığı üzerindeki etkisinin duygu düzenleme güçlüğü aracılığıyla anlamlı olmadığı, buna karşılık dürtüsellik aracılığıyla anlamlı olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte, duygu düzenleme güçlüğü ve dürtüselliğin birlikte yer aldığı seri aracılık modelinin anlamlı sonuçlar verdiği saptanmıştır. Bu bulgular, sosyal medya bağımlılığının bireylerin tüketim davranışlarını yalnızca doğrudan değil, aynı zamanda duygusal ve bilişsel süreçler yoluyla dolaylı olarak da etkilediğini ortaya koymaktadır.