İBN FADLAN VE BÖLGESEL COĞRAFYACILIĞI

Abstract

İbn Fadlan, X. asırda Abbasîlerin İnşâ Divân’ında yer alan bir kâtipti. Aynı asırda İtil Bul-garları Müslüman oldu ve kendilerine İslâm dinini anlatmaları için Abbâsîlerden yardım istedi. Dö-nemin Abbâsî Halifesi el-Muktedir-Billâh bu talebi geri çevirmedi ve bir heyet hazırlattı. Bu heyette İbn Fadlan’da bulunmaktaydı. Sonunda hazırlıklar tamamlandı ve heyet 921’de Bağdat’tan ayrıla-rak İtil Bulgar ülkesine doğru yola çıktı. İbn Fadlan bu yolculuk sonrasında bir Seyahatnâme kaleme aldı. Kendisi, bu eserde nasıl bir güzergâh takip ettiklerini, neler gördüklerini, hangi topluluk ve devletlerle karşılaştıklarına dair bilgiler vermenin yanı sıra toplumların, kültürlerinin, inançlarının, yaşayış tarzlarının nasıl olduğu hakkında detaylı ve önemli malumatlar vermektedir. Böylece X. asırdaki karşılaştıkları toplumların genel bir portresini çizmektedir. Bununla birlikte İbn Fadlan, geçtikleri yerlerin iklimi ve coğrafyası ile ilgili ilginç ve mü-him bilgiler vererek, bölgesel coğrafyacılığının bir misalini oluşturmaktadır. Bizim de amacımız verdiği bilgileri doğrultusunda İbn Fadlan’ın bölgesel coğrafyacılık yönünü ortaya koymaktır. Esa-sen daha önce bu konu hakkında bir çalışmanın da olmaması, konunun önemini arttırmaktadır. Do-layısıyla biz de yapacağımız bu çalışmayla, literatüre katkı sağlamaya çalışacağız.