Fallibilizm: Felsefi Bir Kavram Analizi

Abstract

Fallibilizmin felsefi boyutu, epistemolojide süregelen “Kesinlik olmadan bilgi mümkün müdür?” sorusu etrafında şekillenmektedir. Bu sorunun temelinde, bilgi iddialarının yanılma ihtimali taşıması ve bu iddiaların bilgi olarak kabul edilip edilemeyeceği tartışması bulunmaktadır. İnfallibilist yaklaşımlarda bilgi, hata olasılığını tamamen dışladığında geçerliyken; fallibilizmde yanılabilirlik, bilginin doğasına içkindir. Bu karşıtlık, sadece bilgi tanımının teknik sınırlarını değil, bilme sürecinin epistemik değerini de sorgulamayı gerektirmektedir. Öyleyse yapılması gereken, fallibilizmin bilgi teorisindeki yerini belirleyerek onun şüphecilikten ve kesinlikçi epistemolojiden nasıl ayrıştığını ortaya koymaktır. Fallibilizm, epistemik gerekçelendirmenin mutlak doğrulukla değil, güçlü kanıtlar, makul güven ve revizyona açıklığa dayandığını savunmaktadır. Bu yaklaşım, yanılma ihtimalini bir tehdit değil, eleştirel sorgulamanın ve teorik ilerlemenin temel motivasyonu olarak görmektedir. Böylece fallibilizm, yalnızca bir bilgi tanımı tartışması değil, aynı zamanda epistemik tevazu, eleştirel düşünme ve bilimsel ilerlemenin de felsefi gerekçesidir. Dolayısıyla bu çalışma, bilgi arayışının, nihai bir kesinlikten ziyade, sürekli olarak sınanan ve geliştirilen bir süreç olduğunu vurgulayarak, epistemolojide açık uçlu bir anlayışa katkı sunmaktadır.