Kur'ân'ın dil yapısına yönelik Sâmî ez-Zîb'in eleştirilerin kritiği

Abstract

İslâm inancında Kur'ân'a iman, onun ilâhî kaynaklı olduğunu ve Allah tarafından her türlü hata ve eksiklikten korunmuş kabul edilmesini gerektirir. Bu anlayış, İslâm itikadı açısından temel iman esaslarından biri olarak görülmekte ve klasik İslâmî düşünce geleneğinde tartışma konusu yapılması dahi düşünülmeyen temel bir ilke niteliği taşımaktadır. Buna karşılık, özellikle istişrâk/oryantalist faaliyetlerin başlamasıyla birlikte Kur'ân'ın içeriği, dil yapısı ve tarihsel oluşum süreci gibi çeşitli konulara ilişkin birtakım eleştiriler gündeme gelmeye başlamıştır. Bu bağlamda modern dönemde Kur'ân'ın dil yapısına yönelik eleştiriler, çoğunlukla oryantalist düşünce geleneğinden etkilenen ateist, deist ve materyalist çevreler tarafından dile getirilmektedir. Bu bağlamda, Kur'ân'a yönelik dilsel eleştiriler alanında öne çıkan isimlerden biri, kendisi ve takipçileri tarafından "nebiyyü'l-mülhidîn" (ateistlerin peygamberi) olarak nitelendirilen çağdaş araştırmacı Sâmî ez-Zîb'dir. ez-Zîb, Kur'ân metninde yaklaşık iki bin beş yüz küsür dilsel hata bulunduğunu ileri sürmekte ve bu iddialarını el-Kur'ân bi't-teselsüli't-târîhî adlı eserinde ele almaktadır. O, söz konusu bu eleştirilerini yaptığı yayınların yanı sıra sosyal medya ve dijital platformlar aracılığıyla da sık sık gündeme taşımaktadır. ez-Zîb, ileri sürdüğü bu iddiaların henüz ilmî düzeyde cevaplandırılmadığını da özellikle vurgulamaktadır. İşte bu çalışma, yazarın zikredilen eserinde Kur'ân'ın dilsel yapısına yönelik öne sürdüğü iddiaları konu edinmektedir. Bu çerçevede, yazar tarafından "dil hatası", "dilsel problem" veya "belâgat, nahiv ve yazım hatası" içermekle nitelendirilen âyetler; İslâm öncesi Arap şiiri ve Kur'ân'ın nüzûl dönemindeki Arap dili kullanımı, ayrıca klasik dil literatürü ve modern dilbilimsel yaklaşımlar gibi birçok kriter ışığında ele alınıp incelenmektedir. Böylece yazar tarafından ileri sürülen söz konusu iddiaların Arap dili ve belâgatı açısından tutarlı ve geçerli olup olmadığı ortaya konulmaya çalışılmaktadır. Yukarıda çerçevesi çizilen amaç, yöntem ve buna bağlı olarak elde edilen bulgular neticesinde, Sâmî ez-Zîb'in ileri sürdüğü iddiaların Arap dili ve belâgatı açısından yeterli ilmî dayanaklarla desteklenmeyen, isabetsiz, tutarsız ve yüzeysel olduğu sonucuna varılmaktadır. Anahtar Kelimeler: Arap Dili ve Belâgatı, Sâmî ez-Zîb/Aldeeb, Kur'ân'da Dil Hataları İddiaları.

Belief in the Qur'an in Islamic doctrine entails accepting that it is of divine origin and that it has been preserved by God from all forms of error and deficiency. This understanding is regarded as one of the fundamental tenets of faith in Islamic creed and constitutes a foundational principle that is not even considered open to debate within the classical tradition of Islamic thought. In contrast, particularly with the emergence of Orientalist activities, various criticisms concerning the content of the Qur'an, its linguistic structure, and its historical formation have begun to be raised. In this context, in the modern period, criticisms directed at the linguistic structure of the Qur'an are predominantly voiced by atheist, deist, and materialist circles influenced by the Orientalist intellectual tradition. Within this framework, one of the prominent figures in the field of linguistic criticism of the Qur'an is the contemporary researcher Sâmî ez-Zîb/ Aldeeb, who is described by himself and his followers as "nebiyyü'l-mülhidîn" (the prophet of atheists). ez-Zîb claims that there are more than approximately two thousand five hundred linguistic errors in the Qur'anic text and addresses these claims in his work entitled al-Qur'ān bi't-teselsüli't-tārīkhī. In addition to his academic publications, he frequently brings these criticisms to the fore through social media and digital platforms. ez-Zîb particularly emphasizes that the claims he has put forward have not yet been adequately addressed at a scholarly level. This study, therefore, examines the claims advanced by the author regarding the linguistic structure of the Qur'an in the aforementioned work. In this regard, the verses characterized by Sâmî as containing "linguistic errors," "linguistic problems," or "rhetorical, grammatical, and orthographic errors" are analyzed in light of multiple criteria, including pre-Islamic Arabic poetry, the usage of the Arabic language during the period of the Qur'an's revelation, classical linguistic literature, and modern linguistic approaches. Thus, the study seeks to determine whether the claims advanced by the author are consistent and valid in terms of the Arabic language and its rhetoric. Based on the methodology outlined above and the findings obtained accordingly, it is concluded that the claims put forward by Sâmî ez-Zîb are not sufficiently supported by scholarly evidence in terms of the Arabic language and rhetoric, and are therefore inaccurate, inconsistent, and superficial. Keywords: Arabic Language and Rhetoric, Sâmî ez-Zîb/Aldeeb, Claims of Linguistic Errors in the Qur'an.