Açık Öğretim Ortaokulu Türkçe Ders Kitaplarındaki Okuma Metinlerinin 2019 Türkçe Dersi Öğretim Programında Yer Alan Nitelikler Bağlamında İncelenmesi

Abstract

Bu araştırmada amaç, Açık Öğretim Ortaokulu 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki okuma metinlerinin 2019 Türkçe Dersi Öğretim Programı’nda yer alan niteliklere uygunluğunu tespit etmektir. Ders kitaplarında yer alan okuma metinleri, 2019 Türkçe Dersi Öğretim Programı’nda yer verilen “Ders Kitaplarına Alınacak Metinlerin Nitelikleri” bölümündeki 14 maddelik ölçüt açısından değerlendirilmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması kullanılmıştır. Çalışmanın veri kaynağını 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yayımlanan açık öğretim ortaokulu 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki 32 tema içinde yer alan 104 okuma metni oluşturmaktadır. Çalışmada elde edilen veriler, betimsel analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Bu doğrultuda, ölçütlerin yer aldığı metinlerden doğrudan alıntı yapılmış, örnek kullanımlar taranarak bulgular kısmına dâhil edilmiştir. Çalışmada şu sonuçlara ulaşılmıştır: Kitaplarda yer alan metinler edebiyatımızda kabul görmüş şair ve yazarlara aittir. Türk Cumhuriyetleri ve Balkan Türkleri edebiyatlarından eserlere kitaplarda sınırlı sayıda yer verilmiştir. Metinlerde ikincil aktarımlara rastlanmamıştır. Bütün kademelerdeki kitaplarda nitelikli çeviri eserler bulunmaktadır. Sadece 5. sınıf Türkçe ders kitabında serbest okuma metinlerine yer verilirken diğer kademelerde bunlara yer verilmemiştir. Bazı metinlerde eğitsel açıdan uygun olmayan kavramlar (şiddet, cinsellik gibi) tespit edilmiştir. Ayrıca biyografi türünün ihmal edildiği belirlenmiştir. 21. yüzyılın önemli becerilerinden olan bilginin, dijitallik ve çoklu medya ortamlarından elde edilmesine ilişkin duyarlılık ders kitaplarında yer almakla birlikte bu amaca hizmet eden metin sayısı yetersiz bulunmuştur. Tüm kademeler arasında Türkçe Dersi Öğretim Programına en çok uyan ders kitabının 5. sınıf ders kitabı olduğu belirlenmiştir. 5, 6, 7 ve 8. sınıf kitaplarına metin seçiminde, bazı maddeler haricinde, metin nitelikleri genel olarak gözetilmiştir. Çalışmadan elde edilen sonuçlardan hareketle Açık Öğretim Ortaokulu Türkçe ders kitaplarının hazırlanmasına yönelik çeşitli öneriler sunulmuştur.