Kimlikten boykota: İsrail–Filistin çatışmasına verilen üçüncü taraf tepkilerinde sorumluluk atfı, algılanan adaletsizlik, grup temelli duygular ve grup etkililiği

Abstract

Bu çalışma, Türkiye’de İsrail ürünlerine yönelik boykot davranışını Sosyal Kimlik Temelli Kolektif Eylem Modeli bağlamında incelemektedir. Çalışmada boykot, bireysel bir tüketim kararı olarak ele alınmak yerine; sosyal kimlik, sorumluluk yükleme, algılanan adaletsizlik, grup temelli duygular ve grup etkililiği inançlarıyla ilişkili bir kolektif eylem biçimi olarak kavramsallaştırılmıştır. Veriler, Türkiye’de yaşayan 258 katılımcıdan çevrimiçi anket aracılığıyla toplanmış ve yol analizi kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular, Müslüman kimliğiyle özdeşleşmenin boykot davranışıyla hem doğrudan hem de dolaylı olarak ilişkili olduğunu göstermektedir. Daha güçlü özdeşleşme, İsrail’e daha fazla sorumluluk yüklenmesiyle ilişkili bulunmuş; bu durum da daha yüksek düzeyde algılanan adaletsizlikle ilişkilendirilmiştir. Algılanan adaletsizlik, empati ve öfkeyi içeren duygusal süreçler aracılığıyla boykot davranışıyla ilişkili bulunmuş; bu duygular aynı zamanda daha güçlü grup etkililiği inançlarıyla da ilişkili olmuştur. Buna karşılık, sorumluluğun Filistin’e yüklenmesi, algılanan adaletsizlik ve boykot davranışıyla negatif yönde ilişkili bulunmuş; bu durum boykota katılım eğilimini azaltan alternatif bir bilişsel örüntüye işaret etmiştir. Genel olarak bulgular, üçüncü taraf bir çatışma bağlamında kimlik temelli yorumların, sorumluluk yüklemelerinin, ahlaki duyguların ve etkililik inançlarının boykot katılımıyla ilişkili olduğu bir örüntü ortaya koymaktadır.