ORTADOĞU HAREKETLERİ/DEVRİMLERİ VE MARKSİST YAKLAŞIMLARIN GELECEĞİ

Abstract

Bilindiği gibi Marx, Hegel’den de etkilenerek Ortadoğu toplumlarının herhangi bir devrim yaşamayacağını iddia etmiştir. Bunun sebebini ise devrimleri yaşayan toplumların, bir sınıfsal yapıya sahip olmasına bağlamıştır. Hegel “tarihsiz toplum” yaklaşımıyla Ortadoğu toplumlarını işaret ederken de, bu yönüyle Marx’a bir perspektif de çizmiştir. Fakat günümüzde Ortadoğu’da görülen sosyal hareketler ve devrimler, Marx ve Hegel’in söylediklerinin birer birer iflasına sebep olmuştur. İşte bu makale, Marx’ın Ortadoğu ile ilgili olarak ileri sürdüğü yaklaşımların artık günümüz için geçerli olamayacağı ileri sürmektedir. Metnin temel iddiası, Ortadoğu toplumlarının sınıfsız toplum olmadığı ve bu bağlamda “devrim” ile alakalı olarak ileri sürülen yaklaşımların iflas ettiğidir. Böylece Ortadoğu toplumları ve geleceği ile alakalı olarak söylenenlerin yeniden gözden geçirilmesi sağlanabilir.