Davranışsal Aktivasyon Depresyon Ölçeği-Kısa Formu’nun (DADÖ-KF) Türkçe Uyarlamasının Klinik Olmayan Yetişkin Örnekleminde Psikometrik Özellikleri / Psychometric Properties and Factor Structure of the Turkish Version of the Short Form of Behavioral Activation for Depression Scale (BADS-SF) in Non-Clinical Adults

Abstract

Davranışsal aktivasyon terapisi depresif belirtiler gösteren bireylerde depresyonu azaltmak amacıyla kullanılan kanıta dayalı bir terapi yöntemidir. Davranışsal aktivasyon terapisi temelde iki davranışa daha çok odaklanmaktadır. Birincisi bireyin pekiştirme kaynaklarının artması sonucu sosyal çevresinde keyif alıcı etkinliklere daha çok katılması olarak ifade edilen davranışsal aktivasyondur. İkincisi ise bireyin pekiştirme kaynaklarının azalması anlamına gelen ve sosyal faaliyetlerden uzaklaşmasına neden olan kaçınma davranışıdır. Depresif belirtiler gösteren bireylerde keyif verici aktivitelere katılmada bir isteksizlik yani aktivasyon düzeylerinde bir azalma görülürken kaçınma davranışlarında ise bir artış meydana gelir. Bu nedenle depresyon müdahalelerinde aktivasyon düzeylerinin belirlenmesi önemli veriler sağlayarak müdahalenin etkili bir şekilde yürütülmesine katkıda bulunur. Bu doğrultuda Manos vd., (2011) bireylerin aktivasyon seviyelerinin ölçülmesine yönelik Davranışsal Aktivasyon Depresyon Ölçeği-Kısa Formu’nu geliştirmişlerdir. Bu çalışmanın amacı Davranışsal Aktivasyon Depresyon Ölçeği-Kısa Formu’nun Türkçe çevirisinin psikometrik özelliklerini incelemektir. Kolay örnekleme yöntemiyle yaşları 18-44 (M=22.57 SD=3.670) arasında değişen 540 (368 Kadın; 172 Erkek) katılımcıdan oluşan klinik olmayan bir örneklem grubu oluşturduk. İki farklı alt örneklem grubu oluşturarak açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizlerini gerçekleştirdik. Analizler sonucunda aktivasyon ve kaçınma alt boyutlarından oluşan iki faktörlü sekiz maddeli yapının iyi uyum gösterdiğini bulduk. Ayrıca iç tutarlılık katsayıları tüm ölçek ve aktivasyon alt boyutunda orta ve iyi düzeydeyken kaçınma alt boyutu için zayıf olsa da kabul edilebilir düzeyde olduğunu tespit ettik. Ölçüt geçerliği için depresyon ve yaşam doyumu arasındaki ilişkiyi inceledik. Elde edilen korelasyonlar sonucunda; Davranışsal Aktivasyon Depresyon Ölçeği-Kısa Formu depresyonla negatif, yaşam doyumu ile pozitif anlamlı bir ilişkisinin olduğunu ve elde edilen sonuçlar doğrultusunda ölçüt geçerliğinin sağlandığı gördük. Bu doğrultuda Davranışsal Aktivasyon Depresyon Ölçeği-Kısa Formu’nun Türkçe versiyonunun yetişkinlerde aktivasyon düzeyini ölçmek için yeterli nitelikleri sahip olduğunu gösterdik.