Türkiye’de Dijital İçerik Tüketim Kalıplarının Belirlenmesi: Gizli Sınıf Analizi Yaklaşımı

Abstract

Türkiye'deki dijital içerik tüketim kalıpları, geleneksel dijital uçurum varsayımlarının aksine, bireylerin çalışma biçimi ve yaşam evreleriyle belirlenen karmaşık ve alışılmadık bir yapıya sahip olduğunu göstermiştir. Bu çalışma, Türkiye'deki bireylerin ücretli dijital içerik tüketim alışkanlıklarını keşfetmek amacıyla TÜİK 2022 Hanehalkı Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması mikro verisi kullanılarak Gizli Sınıf Analizi ile yürütülmüştür. Analizler sonucunda tüketiciler, ağırlıklı olarak Müzik ve Film gibi içeriklere abone olan Aktif Eğlence Tüketicileri ve tüm içerik türlerinde kayda değer bir kullanım sergilemeyen Pasif/Sınırlı Kullanıcılar olmak üzere iki ana sınıfa ayrılmıştır. Lojistik regresyon modelinde cinsiyetin istatistiksel olarak ayırt edici bir rol oynamadığını tespit etmiştir. Buna karşın, Yaş ve Eğitim Düzeyi beklenmedik bir korelasyon sergilemiştir: Yaş ilerledikçe bireylerin aktif (abonelik odaklı) kullanıcı olma olasılığı yükselmiş; bu bulgu, aktif tüketimin gençlikten ziyade, daha yüksek satın alma gücüne sahip orta yaş gruplarıyla ilişkili olduğunu düşündürmektedir. Öte yandan, eğitim düzeyi arttıkça pasif kullanıcı sınıfında yer alma eğilimi belirginleşmiş, bu da yüksek eğitimli bireylerin eğlence odaklı dijital içeriğe karşı daha seçici bir tüketim profili çizdiğini göstermiştir. En çarpıcı bulgu, sınıf üyeliğini öngören en güçlü faktör olarak öne çıkan Evden Çalışma durumudur. Evden çalışan bireyler, güçlü bir eğilimle Pasif Kullanıcı sınıfında kümelenmişlerdir. Çalışma, dijital içerik politikalarının tasarlanmasında, basit demografik faktörler yerine, bireylerin çalışma biçimi, gelir ve yaşam evresi gibi yapısal dinamiklerin dikkate alınması gerektiğini kuvvetle önermektedir.