Ortaokul öğrencilerin Türkçe dersindeki başarı düzeyleri ile ailelerin uyguladıkları dil öğretim pratikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Muş örneği)

Abstract

Araştırma, Muş ilindeki ailelerin ev ortamında uyguladıkları dil öğretim pratiklerinin çocuklarının Türkçe dersi başarı düzeyleriyle ilişkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma süreci nitel araştırma yaklaşımı kapsamında yapılandırılmış olup durum çalışması deseni kullanılarak yürütülmüştür. Çalışma grubu, Muş il merkezindeki bir ortaokulun altıncı sınıfında öğrenim gören 52 öğrenci velisinden oluşmaktadır. Elde edilen veriler, yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmış ve betimsel analiz yöntemine göre çözümlenmiştir. Okuma yeterliliğinde, veliler çocuklarının düzeyini olumlu bulsa da destek çoğunlukla pasif yönlendirmeyle sınırlıdır; aktif destek düşüktür. En belirgin fark yazma yeterliliğinde gözlemlenmiştir. Velilerin çoğunluğu (f:30 / %57,7) çocuğunun yazma yeterliliğinin yüksek olduğunu, bir bölümü de (f:18 / %34,6) çocuğunun yazma becerisi potansiyeli olduğunu belirtirken yine çoğu (f:35 / %67,3) bu yeterliliği geliştirmek için hiçbir çalışma yapmadığını ifade etmiştir. Konuşma becerisindeki sorunlar ise veliler tarafından beceri eksikliği yerine çekingenlik gibi psikolojik nedenlere bağlanmıştır. Ödev sürecinde kardeş desteğinin (f:16 / %30,8) ebeveyn desteği (f:17 / %32,7) kadar yaygın olması, eğitimin aile içinde ortaklaşa gerçekleştiğini göstermektedir. Ailelerin büyük bir kısmı (f:30 / %57,7) iki dilli veya çok dillidir (Kürtçe/Arapça). Velilere göre (f:23 / %82,1) iki dillik ve çok dillik Türkçe gelişimine engel olmadığı gibi bu özelliği bir "zenginlik" olarak değerlendirmektedirler. Araştırma sonucunda velilerin cevapları ışığında öğrenci başarıları ile velilerin uyguladıkları dil öğretim pratikleri arasında ilişki olduğu tespit edilmiştir. Çocuğuna yönelik çalışma yapan velilerin çocuklarının, çalışma yapmayan velilerin çocuklarına göre daha başarılı olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca veli katılımının önündeki engellerin sadece ilgisizlik değil; zaman yetersizliği, bilgi eksikliği ve yazma yeterliliğine yönelik farkındalık eksikliği gibi yapısal ve kavramsal sorunlardan kaynaklandığı tespit edilmiştir.This study aims to examine the relationship between the language teaching practices implemented by families in the home environment in the province of Muş and their children's achievement levels in Turkish language courses. The research process was designed within the framework of a qualitative research approach and conducted using a case study design. The study group consists of 52 parents of sixth-grade students attending a middle school located in the city center of Muş. The data were collected through a semi-structured interview form and analyzed using the descriptive analysis method. Regarding reading proficiency, although parents generally evaluated their children's levels positively, the support provided was mostly limited to passive guidance, while active support remained low. The most pronounced difference was observed in writing proficiency. The majority of parents (f = 30; 57.7%) stated that their children had a high level of writing proficiency, while some (f = 18; 34.6%) indicated that their children had writing potential; however, most parents (f = 35; 67.3%) reported that they did not engage in any activities to improve this skill. Difficulties in speaking skills were attributed by parents not to a lack of competence, but rather to psychological factors such as shyness. In the homework process, the prevalence of sibling support (f = 16; 30.8%) being nearly equal to parental support (f = 17; 32.7%) indicates that education is carried out collaboratively within the family. A large proportion of families (f = 30; 57.7%) are bilingual or multilingual (Kurdish/Arabic). According to parents (f = 23; 82.1%), bilingualism and multilingualism do not hinder the development of Turkish; on the contrary, they are regarded as a form of "richness." The findings of the study indicate that, based on parents' responses, there is a significant relationship between students' academic achievement and the language teaching practices employed by parents. It was determined that children of parents who engaged in educational activities with their children were more successful than those whose parents did not. Furthermore, it was found that the barriers to parental involvement were not limited to a lack of interest, but also stemmed from structural and conceptual factors such as time constraints, lack of knowledge, and insufficient awareness regarding writing proficiency.