Okul öncesi eğitim ortamları ve okul öncesi öğretmenlerinin öz yeterlik inançları: Durum değerlendirme ve ilişki analizi

Abstract

Bu çalışma Milli Eğitim Bakanlığına bağlı anaokulu ve anasınıflarının mevcut durumunu ve okul öncesi öğretmenlerinin öz yeterlik inançlarını ortaya çıkarmak ve aralarındaki ilişkiyi ortaya çıkarabilmek için yapılmıştır. Bu araştırma nicel araştırma yöntemi olan tarama modelinde incelenmiştir. Çalışmada öğretmenlerin eğitim durumu, sınıf mevcudu, görev süresi, kurum türü, yaş, kurumun eğitim zamanı, yardımcı personelin var olma durumu, sosyoekonomik düzey, cinsiyet, medeni durum değişkenleri açısından incelenmiştir. Araştırmanın örneklemini 2024-2025 eğitim öğretim yılında Milli Eğitim Bakanlığına bağlı bulunan anaokulu ve anasınıfları ve bu kurumlarda görev yapan 306 adet öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplamak amacıyla demografik bilgi formu, Okul Öncesi Eğitim Ortamı Değerlendirme Ölçeği ve Okul Öncesi Öğretmenlerinin Öz-Yeterlik İnançları Ölçeği kullanılmıştır. Veri toplama araçları ile ulaşılan verilerin analizleri için Sosyal Bilimler için İstatistik Paket Programı (SPSS.20) programı kullanılmıştır. Verilerin analizi, araştırmanın amacına ve verilere uygun olan çeşitli teknikler ile yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar incelendiğinde, farklılık olup olmadığını anlayabilme için t-testi yapılmıştır. Buna göre, ECERS ölçeğinin ve alt boyutlarında değişkene göre çoğunlukla bir anlamlı farklılığın oluşmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bunun yanında (ECERS) ölçeği alt boyutlarının öğretmenlerin eğitim durumu değişkeni ile arasında kişisel bakım rutinleri, mobilya ve araçlar, büyük ve küçük kas gelişimi, yaratıcı etkinlikler, sosyal gelişim ve yetişkin ihtiyaçları alt boyutlarında ve ECERS toplam puanında öğretmenlerin eğitim durumu değişkenine göre ortaya çıkan anlamlı farklılıklar lisansüstü eğitim gören okul öncesi öğretmenlerin lehine olmuştur. ECERS ölçeği alt boyutlarının okul türüne göre kişisel bakım rutinleri, mobilya ve araçlar, dil ve kavram deneyimleri, büyük ve küçük kas gelişimi etkinlikleri, yaratıcı etkinlikler, sosyal gelişim ve yetişkin ihtiyaçları alt boyutlar ve toplam puan arasında anlamlı bir farklılık bulunmakta ve farklılık anaokullarının lehine olmuştur. ECERS ölçeği ve alt boyutlarının eğitim zamanı değişkeniyle arasında anlamı bir farklılık oluşmamıştır. Yardımcı personelin var olma durumu değişkeniyle ECERS ölçeği toplam puanının yanında anlamlı farklılık kişisel bakım rutinleri ve büyük ve küçük kas gelişimi etkinlikleri arasında anlamlı bir farklılık oluşmuştur. Anahtar Kelimeler: Okul Öncesi Dönem, Öğretmen, Eğitim Ortamı, Kalite, Öz Yeterlik İnancı.

This study was conducted to reveal the current status of kindergartens and preschool classes affiliated with the Ministry of National Education and the self-efficacy beliefs of preschool teachers and to reveal the relationship between them. This research was examined in the screening model, which is a quantitative research method. In the study, the education status of the teachers, class size, tenure, type of institution, age, institution's education period, presence of auxiliary personnel, socioeconomic level, gender, marital status variables were examined. The sample of the study consists of kindergartens and preschool classes affiliated with the Ministry of National Education in the 2024-2025 academic year and 306 teachers working in these institutions. In order to collect data in the study, demographic information form, Preschool Education Environment Evaluation Scale and Preschool Teachers' Self-Efficacy Beliefs Scale were used. Statistical Package Program for Social Sciences (SPSS.20) program was used for the analysis of the data obtained with the data collection tools. Data analysis was done with various techniques appropriate to the purpose of the study and the data. When the obtained results were examined, t-test was performed to understand whether there was a difference. Accordingly, it was concluded that there was mostly no significant difference in the ECERS scale and its sub-dimensions according to the variable. In addition, the significant differences between the (ECERS) scale sub-dimensions and the teachers' education status variable in the personal care routines, furniture and tools, large and small muscle development, creative activities, social development and adult needs sub-dimensions and the ECERS total score according to the teachers' education status variable were in favor of preschool teachers who received postgraduate education. There was a significant difference between the ECERS scale sub-dimensions according to the school type in the personal care routines, furniture and tools, language and concept experiences, large and small muscle development activities, creative activities, social development and adult needs sub-dimensions and the total score, and the difference was in favor of kindergartens. There was no significant difference between the ECERS scale and its sub-dimensions and the education time variable. There was a significant difference between the ECERS scale total score and the presence of auxiliary personnel variable and a significant difference between the personal care routines and large and small muscle development activities. Keywords: Preschool Period, Teacher, Educational Environment, Quality, Self-Efficacy Belief.