DIŞ TİCARET VE TURİZMİN BÖLGESEL KALKINMA ÜZERİNDEKİ ETKİSİ NEDİR: PMG-ARDL VE PANEL KANTİL YAKLAŞIMLAR

Abstract

Bu araştırmada Türkiye’de ve 26 alt bölgede dış ticaret ve turizmin iktisadi kalkınma ile uzun dönem ilişkisinin ne olduğu incelenmiştir. Bu amaç doğrultusunda, 26 alt bölgeye gelen toplam turist sayısı ve bu bölgelerin net ihracat düzeyi ile ekonomik büyümeleri arasındaki ekonometrik ilişki Kao (1999), Pedroni (1999, 2004) ve Johansen-Fisher Eşbütünleşme testleriyle analiz edilmiştir. Sonuçlar, uzun dönemde turizm ve dış ticaret, ekonomik kalkınma arasında eşbütünleşme ilişkisi olduğunu göstermiştir. PMG-ARDL testi bulgularına göre, uzun dönemde gelen turist sayısıyla ekonomik kalkınma arasında pozitif yönlü ve istatistiki olarak anlamlı bir ilişki vardır. Başka bir ifadeyle, Türkiye’de 26 alt bölgedeki turizm faaliyetleri genel anlamda yerel kalkınmayı olumlu etkilemiş ve bu bölgelerin diğer gelişmiş bölgeler arasındaki sosyo-ekonomik açığın kapatılmasına katkı sağlamıştır. Panel kantil regresyon analizleri sonucuna göre ise bütün kantillerde gelen turist sayısı ekonomik büyümeyi olumlu etkilerken, net dış ticaret hacmi olumsuz yönde etkilemektedir.