MARKA ÖZGÜNLÜĞÜNÜN TEMEL BOYUTLARININ BELİRLENMESİ: SİSTEMATİK BİR LİTERATÜR TARAMASI

Abstract

Bu çalışma, marka özgünlüğünün tanımlanmasına dair kavramsal düzeydeki çalışmaların yanı sıra, ampirik araştırmalar doğrultusunda gerçekleştirilen ölçek geliştirme çalışmalarını incelemek amacıyla yapılmıştır. Bu doğrultuda, marka özgünlüğünün temel boyutlarının belirlenmesi ve bu boyutların açıklanması hedeflenmiştir. Bu çalışmada, sistematik literatür taraması yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada, ilgili literatüre ulaşmak amacıyla Scopus, Web of Science ve Google Akademik veri tabanlarında tarama gerçekleştirilmiştir. Tarama sonucunda, 2003–2024 yılları arasında yayımlanmış toplam 40 bilimsel çalışma incelenmiştir. Araştırma bulguları, marka özgünlüğüne ilişkin hem kavramsal hem de ampirik çalışmaların farklı boyutları ele aldığını ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, literatürde en sık vurgulanan temel boyutların orijinallik, miras, güvenilirlik, samimiyet, bütünlük, tutarlılık, kaliteye bağlılık, süreklilik, doğallık ve gerçeklik olduğu belirlenmiştir. Çalışma, hem akademik literatüre hem de uygulamaya yönelik katkılar sunmaktadır. Kavramsal düzeyde, marka özgünlüğünün temel boyutlarının belirlenmesi, ilgili teorik tartışmalara katkı sağlarken, farklı sektörler ve tüketici grupları bağlamında gelecekteki ampirik araştırmalara ve ölçek geliştirme çalışmalarına rehberlik edebilecek niteliktedir. Yönetimsel açıdan ise bu çalışma, marka yöneticilerine özgünlük algısını güçlendirmek adına odaklanmaları gereken temel unsurları belirleme konusunda yol göstermektedir.