Çocuk Edebiyatında Çokkültürlülüğün Temsili: Dünyanın Etrafında Dönen Resimli Hikâye Kitapları

Abstract

Çocuk edebiyatının çokkültürlü analizi; metni her türlü “öteki” açısından sorgulamak ve eserlerde tasvir edilen sosyal dünyaları anlamlandırmak için bir alan yaratır. Bu tür bir analiz; yazılan, resimlenen ve yayınlanan bir edebi eserde anlamın yalnızca dilden değil aynı zamanda güç ilişkileri ve toplumsal konular tarafından üretildiğini de göz önünde bulundurmaktır. Resimli hikâye kitaplarının çocukların öğrenme deneyimlerinin bir parçası haline geldiği düşünüldüğünde çokkültürlü okuma oldukça önem arz eder. Bu çalışmada, “Resimli hikâye kitaplarında çokkültürlülüğün temsili nasıldır?” sorusundan yola çıkarak çokkültürlülük teması altında konumlandırılan, son on yılda yayımlanmış, başlığında ve içeriğinde farklı kültürlere, ülkelere dolayısıyla “dünya”ya vurgu yapan yedi resimli hikâye kitabı analiz edilmiştir. Analiz süreci, kimlik ve aidiyet, benzerlikler ve farklılıklar, deneyim ve kültürel özgünlük olmak üzere dört ana tema çerçevesinde yapılandırılmıştır. Araştırma bulguları, söz konusu kitapların kültürel çeşitliliği metin ve görseller aracılığıyla sunma potansiyeline sahip olduğunu, ancak bu temsillerin derinlik ve özgünlük açısından farklılık gösterdiğini ortaya koymuştur. Kültürel temsillerin bazı metinlerde yalnızca görsel çeşitlilikle sınırlı kaldığı, karakterlerin etnik kimliklerinin hikâyeye derinlemesine entegre edilmediği; buna karşın bazı kitaplarda ise kimlik, deneyim ve kültürel bağlamın anlatının merkezine yerleştirildiği görülmüştür. Bu bağlamda çalışmada, çokkültürlü çocuk edebiyatının kültürlerarası farkındalığı artırma, empatiyi geliştirme ve kültürel okuryazarlığı destekleme konusundaki eğitsel potansiyeli vurgulanmaktadır.