JOHN HICK AÇISINDAN EVRENİN DİNSEL MÜPHEMLİĞİ VE ÇİFTE AÇIKLANABİLİRLİK

Abstract

Bu çalışma, çağdaş din felsefesi alanında önemli bir figür olan John Hick’in evrenin dinsel açıdan müphemliği yaklaşımını incelemektedir. Hick, evrenin yapısının Tanrı’nın varlığını ne kesin olarak doğrulayabildiğini ne de yalanlayabildiğini, dolayısıyla inancın rasyonel kanıtlardan ziyade bireysel yoruma ve tercihe dayandığını ileri sürer. Bu bağlamda, Hick’in epistemolojik yaklaşımı ve teistik inanca yönelik savunusu, klasik Tanrı delilleriyle olan ilişkisi üzerinden değerlendirilmektedir. Hick’in yaklaşımı, dinî inancı ahlaki bir özgürlük alanı olarak görmesiyle öne çıkar. Ona göre, evrenin bilinçli olarak müphem yaratılması, insanın iman ya da inkâr yönünde özgürce karar verebilmesi içindir. İnsan, doğuştan tamamlanmış değil, ruhsal gelişim sürecine açık bir varlık olarak görülür. Bu gelişim, bu dünyada çoğu zaman tamamlanamadığı için, ölüm sonrası bir varoluş ve ilahi adaletin gerçekleşeceği bir eskatoloji düşüncesi gerekli hale gelir. Bu yaklaşım, inancın zorunlu kanıtlarla değil, özgür iradeyle yapılan bir seçim olduğu düşüncesini temellendirir. Bu bağlamda, evrendeki müphemlik, insanın Tanrı’yla özgür bir ilişki kurabilmesinin epistemik ve ahlaki zeminini oluşturur. Bu yaklaşım, klasik Tanrı delillerinin sınırlarını gösterirken, inanç ve rasyonalite ilişkisini yeniden düşünmeyi teşvik etmektedir