Otizmli Bireylerin Sosyal Gelişiminde Spor ve Fiziksel Aktivitenin Rolü

Abstract

Bu araştırmanın amacı, spor ve fiziksel aktivitenin otizmli bireylerde sosyal beceri üzerine etkilerini içeren çalışmaları incelemektir. Bu kapsamda, konu ile ilgili 2000-2024 yılları arasında yayınlanmış akademik çalışmalar analiz edilerek spor ve fiziksel aktivitenin otizmli bireylerin sosyal gelişimine katkıları ele alınmıştır. Araştırmada doğrudan konu ile ilgili lisans üstü tez çalışmaları, makaleler ve kitaplar incelenmiştir. Bu çalışmalar Google akademik ve ulusal tez merkezi üzerinden alınmıştır. Var olan durumu ortaya koymak için kullanılan betimsel analiz ve içerik analizi tekniğine başvurulmuştur. Verilerin toplanmasında doküman analizi yöntemi kullanılarak, spor ve fiziksel aktivitenin sosyal beceri üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Literatür taraması sonucunda, otizm spektrum bozukluğu olan bireylerde spor ve fiziksel aktivitenin sosyal beceri üzerindeki etkilerini doğruda inceleyen 34 bilimsel çalışmaya ulaşılmıştır. Literatürde var olan çalışmaların incelenmesi neticesinde elde edilen bulgulara göre otizm spektrum bozukluğu olan bireylerde spor ve fiziksel aktivitenin sosyal beceri üzerinde olumlu etkileri olduğu tespit edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda; spor ve fiziksel aktivitelerin otizmli bireylerin hiperaktivitesini ve agresif davranışlarını azalttığı, sosyal etkileşim ve iletişim becerilerinin gelişmesine katkı sağladığı, göz temasının artması ile birlikte algı durumunun iyileşmesine katkı sağladığı ve sosyal becerilerinin gelişmesinde önemli rol oynadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, otizme sahip bireylerin sosyal becerilerini geliştirmeye yönelik spor ve fiziksel aktivite etkinliklerinin hazırlanmasında bireysel farklılıklara ve özelliklere dikkat edilmelidir. Araştırmanın, otizmli bireylerde spor ve fiziksel aktivitenin sosyal beceri üzerine faydalarının neler olduğunun daha iyi anlaşılmasına ve daha sonraki süreçte konu ile ilgili yapılacak araştırmalara katkı sağlayacağı düşünülmektedir.