MEDİNE VESİKASI: “ÖTEKİ”NE TAHAMMÜL MÜ HOŞGÖRÜ MÜ?

Abstract

Medine Vesikası İslam dünyasında birlikte yaşama kültürüne ve gayrimüslimlerleolan ilişkilere temel oluşturan önemli bir sözleşme hüviyetindedir. Medine Vesikası birdevlet çatısı altında yaşayan gayrimüslimlerin ve onların haklarının nasıl belirleneceğive onlara karşı Müslümanların nasıl bir tavır takınmaları gerektiğini belirten ve bizzatHz. Peygamber önderliğinde gerçekleştirilen önemli bir antlaşmadır. Günümüzde bileazınlıkların belirlenmesi ve onlara verilmesi gereken haklar noktasında ciddi problemlerve tartışmalar vardır. İslam’ın azınlıkları belirleme şekli ve onlara tanınacak haklar konusunda muhtelif fikirler olsa da Peygamber’in bizzat ortaya koyduğu bir sünnetin olmasıbu bağlamda tartışmaları az da olsa minimize edebilmektedir. Ancak tartışmaların merkezinde “öteki”lere tanınan hakkın bir geçiciliği ve kendinden ödün vermeyi ifade edentahammül çerçevesinde mi yoksa karşı tarafa saygı içerisinde onu normal gören hoşgörüçerçevesinde mi değerlendirileceği yatmaktadır. İçinde yaşadığımız dünyada azınlıklarüzerinden yapılan tartışmaların ve onlara tanınacak hakların da bu çerçevede tartışıldığısöylenebilir. Bu türden tartışmalara İslam dininin geleneklerinde aranan alternatiflerinbirisinin Medine Vesikası olduğu söylenebilir. Bu tartışmalara dini alanın seküler alanaolan katkısı olarak bakılabilir. Bu çalışmada birlikte yaşama kültürü bağlamında MedineVesikasının gayrimüslimlere tanıdığı haklarının tahammül mü yoksa hoşgörü çerçevesinde mi değerlendirilebileceği tartışılmıştır. Çalışmanın sonucunda İslam dünyasınınbirlikte yaşama tecrübesi Medine Vesikası üzerinden değerlendirilmiş ve günümüze dairbazı tartışmalara katkı sunulmaya çalışılmıştır.