Depremi yaşayan kişilerin depreme yönelik tutumları ve psikolojik sağlamlıkları arasındaki ilişki

Abstract

Amaç: Türkiye, coğrafi konumu sebebiyle sıklıkla depremlerden etkilenmektedir. Depremlerin beklenmedik olarak gerçekleşmesi ve artçılarının devam etmesi depremi deneyimleyenlerin normal yaşam süreçlerine geçişlerini güçleştirmektedir. Depremlerin hayatta kalanlarda psikolojik etkileri daha önceki çalışmalarda incelenmiştir. Bu çalışma ise Türkiye’de 6 Şubat 2023 tarihinde gerçekleşen iki büyük depremi yaşayan kişilerin depreme yönelik tutumları ile psikolojik sağlamlıkları arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Kesitsel türde yapılan bu çalışma 474 yetişkin ile yürütülmüştür. Çalışmanın verileri toplanırken "Tanıtıcı Anket Formu", "Depreme Yönelik Tutum Ölçeği" ve "Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmaya başlamadan önce bir üniversitenin Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu’ndan onay alınmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, Cronbach alfa güvenirlik katsayısı, bağımsız gruplarda t testi, Mann-Whitney U testi, Oneway Anova, Kruskal-Wallis ve Spearman korelasyon analizi yanı sıra linear regresyon yöntemi kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmada hem depreme yönelik tutum hem de psikolojik sağlamlık puanı ile yaş arasında pozitif yönlü, zayıf düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Bireylerin cinsiyet, göçük altında kalma durumları, depremde yakınını kaybetme durumu ve depremden sonra psikiyatrik desteğe ihtiyaç duyma durumları ile depreme yönelik tutum puan ortalaması arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır (p<0.05). Bireylerin eğitim düzeyi, aile yapısı ve psikiyatrik desteğe ihtiyaç duyma durumları ile psikolojik sağlamlık puan ortalaması arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur (p<0.05). Ayrıca, depreme yönelik tutum ile psikolojik sağlamlık arasında pozitif yönde zayıf ilişki saptanmıştır (r= 0.154, p= 0.001). Sonuç: Bu çalışmada, depreme yönelik tutum ölçeği kullanılarak, depremi deneyimleyen bireylerin psikolojik sağlamlıklarıyla olan ilişkisinin belirlenmesi açısından elde edilen bulgular önem taşımaktadır. Depremler travmatiktir, hayatta kalanların psikolojik sağlamlık programlarına katılmaları önemli olup depreme yönelik tutumda psikolojik faktörler göz önüne alınmalıdır.