Okul öncesi eğitimde tasarım odaklı stem anlayışının çocukların bilime yönelik motivasyonuna ve matematik becerilerine etkisi

Abstract

Bu araştırmanın amacı; tasarım odaklı STEM anlayışıyla geliştirilen etkinliklerin okul öncesi dönem çocuklarının bilime yönelik motivasyonları ile matematik becerileri üzerindeki etkisini belirlemek ve bu süreci ebeveyn görüşleri doğrultusunda değerlendirmektir. Araştırmada karma yöntem desenlerinden açımlayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Bu kapsamda ilk aşamada nicel veriler toplanmış ve analiz edilmiş; ikinci aşamada ise bu bulguların daha derinlemesine yorumlanabilmesi amacıyla nitel veriler toplanmış ve içerik analizi yoluyla değerlendirilmiştir. Çalışma, 2024-2025 bahar döneminde Muş İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı Balpeteği Anaokulu'nda yürütülmüş; deney grubunu oluşturan 16 okul öncesi öğrencisine araştırmacı tarafından geliştirilen tasarım odaklı STEM etkinlikleri uygulanmıştır. Uygulama süreci toplam on iki hafta sürmüş; ilk hafta ön test uygulaması, sonraki iki hafta materyallerin tanıtımı ve kullanımına yönelik çalışmalar gerçekleştirilmiş, sonraki altı haftada ise haftada iki etkinlik olmak üzere toplam on iki etkinlik uygulanmış, bir hafta son test, iki hafta da ailelerle görüşmeler yapılmıştır. Araştırma, tek gruplu zayıf deneysel desen çerçevesinde gerçekleştirilmiş olup, bağımsız değişken tasarım odaklı STEM etkinlikleri; bağımlı değişkenler ise çocukların bilime yönelik motivasyonları ve matematik becerileridir. Nicel veriler; çocukların bilime yönelik motivasyon düzeylerini ölçmek amacıyla Çocukların Bilime Yönelik Motivasyonları: Öğretmen Değerlendirme Ölçeği (ÇOBİM) ve matematik becerilerini değerlendirmek amacıyla Anadolu Okul Öncesi Matematik Beceri Ölçeği (ANOMAT) aracılığıyla elde edilmiştir. Nicel verilerin analizinde SPSS-25 programı kullanılarak bağımlı örneklem t-testi uygulanmıştır. Uygulama sürecinin ardından çocukların anneleriyle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmış ve elde edilen nitel veriler içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, tasarım odaklı STEM etkinliklerinin çocukların bilime yönelik motivasyonlarını artırdığı ve matematik becerilerinin gelişimini olumlu yönde desteklediğini ortaya koymuştur. Ayrıca ebeveyn görüşleri, nicel verilerle elde edilen sonuçları desteklemiş; ebeveynlerin etkinlik sürecine ilişkin olumlu değerlendirmelerde bulunduğu belirlenmiştir.

The purpose of this study is to determine the effect of activities developed with a design-oriented STEM approach on preschool children's motivation towards science and mathematics skills and to evaluate this process in line with parents' views. Exploratory sequential design, one of the mixed method designs, was used in the study. In this context, quantitative data were collected and analyzed in the first stage; in the second stage, qualitative data were collected and evaluated through content analysis in order to interpret these findings in more depth. The study was conducted at Balpeteği Kindergarten, affiliated with the Muş Provincial Directorate of National Education, during the spring semester of 2024-2025. Design-Focused STEM activities developed by the researcher were implemented with 16 preschool students who formed the experimental group. The implementation process lasted twelve weeks; the first week included a pretest, the next two weeks included materials introduction and use, and the following six weeks included two activities per week, for a total of twelve activities, followed by a posttest in one week and family interviews in two weeks. The study was conducted within the framework of a one-group weak experimental design, where the independent variable was design-oriented STEM activities and the dependent variables were children's motivation towards science and mathematics skills. Quantitative data were collected using the Children's Motivation for Science: Teacher Assessment Scale (TEAS) to measure children's motivation towards science and Anatolian Preschool Mathematics Skill Scale (ANOMAT) to assess children's mathematics skills. In the analysis of quantitative data, dependent sample t-test was applied using SPSS-25 program. Following the implementation process, semi-structured interviews were conducted with the mothers of the children and the qualitative data obtained were evaluated using content analysis method. The findings revealed that design-oriented STEM activities increased children's motivation towards science and improved their math skills. In addition, parents' opinions supported the results obtained with quantitative data; it was determined that parents made positive evaluations about the activity process