Öz Bakım Öz Yeterlilik Ölçeği’nin Türkçe Geçerlik Güvenirliğinin Sağlanması: Metodolojik Bir Araştırma

Abstract

Amaç: Hemşireler, hasta bakımında bakım uygulamalarını ve hasta eğitimlerini planlarken yaşlı bireylerin öz bakım öz yeterlilik düzeylerini arttırmaya yönelik giri şimlerde bulunmalıdır. Bu çal ışmanın amacı, “Öz Bakım Öz Yeterlilik Ölçeği”nin Türkçe versiyonunun Türk toplumu bağ- lamında geçerli ve güvenilir bir ölçek olup olmad ığını analiz etmektir. Gereç ve Yöntemler: Araştırmanın evrenini Türkiye’nin do ğusunda bir devlet hastanesinin dâhiliye ve nöroloji polikliniklerine ba şvuran 65 ya ş ve üstü hastalar oluşturdu. Araştırmanın örneklemini 509 birey oluşturdu. Araştırma verileri “Tanıtıcı Bilgi Formu” ve taslak halindeki “Öz Bakım Öz Yeterlilik Ölçeği” ile toplandı. Geçerlilik ve güvenirlik analizleri ve ölçme değişmezliği analizi yapıldı. Bulgular: Ölçeğin orijinal ölçek ile uyumlu olduğu ve 4 alt boyut 10 maddeden oluştuğu belirlendi. Ölçeğin uyum in- dekslerinin “x 2=96,557, df=27(p<0,05), CMIN/df=3,576, GFI=0,904, CFI=0,953, RMR=0,071, SRMR=0,0561, NFI=0,937, TLI=0,922, IFI=0,954, PNFI=0,562” şeklinde olduğu belirlendi. Ölçeğin Cronbach alfa katsayısının “Klinik Bilgiye Dayalı Öz Bakım Davranışlarında Öz Yeter- lilik” alt boyutu için 0,884, “Öz İzlemede Öz Yeterlilik” alt boyutu için 0,907, “Öz Bakımda Öz Yeterlilik” alt boyutu için 0,890, “Öz Yönetimde Öz Yeterlilik” alt boyutu için 0,938 oldu ğu saptandı. Ölçeğin bütünü için Cronbach alfa katsayısının 0,947 olduğu belirlendi. Ölçek ve alt boyutları- nın alt-üst %27’lik gruplar arasındaki puan ortalamalarının istatistiksel açı- dan anlamlı olduğu tespit edildi. Ölçek ve alt boyutlar aras ında pozitif yönde ilişki olduğu belirlendi. Cinsiyet değişkenine göre biçimsel, metrik ve ölçek değişmezliğinin sağlandığı ama katı değişmezliğin sağlanmadığı belirlendi. Sonuç: “Öz Bakım Öz Yeterlilik Ölçe ği” Türk toplumu için kısa, kullanışlı, geçerli ve güvenilir bir ölçüm arac ıdır. Yaşlıların öz ba- kıma yönelik öz yeterlilik düzeylerinin belirlenmesinde ve gerekli müda- halelerin planlan ıp etkinli ğinin de ğerlendirilmesinde kullan ılması önerilmektedir.