Michael J. Sandel’in Piyasa Ahlakı Eleştirisi: Yozlaşan Toplum ve Tehdit Altındaki Demokrasi

Abstract

Bu çalışmada Michael J. Sandel’in piyasa ahlakına yönelik eleştirileri analiz edilecektir. Sandel’in temel iddiası olan, piyasa ahlakının toplumsal yaşama egemen olmasının sosyal iyilerin (social goods) yozlaşmasına neden olduğu ve bunun da demokrasi rejimini tehdit altında bıraktığı iddiası çalışmada ön plana çıkarılmıştır. Piyasa ahlakının sosyal yaşama egemen olması toplumu bir arada tutan sosyal iyilerin alınıp satılmasını meşru görmektedir. Bu meşruiyet Sandel’e göre iki açıdan ciddi sorunlar ortaya çıkarmaktadır. İlk olarak piyasa ahlakı, toplumu toplum yapan ve insanları bir arada ortak bir amaç etrafında yaşama imkânı sağlayan sosyal iyileri alınıp satılan birer metaya dönüştürmekle bu iyileri yozlaştırmaktadır. İkinci olarak da sosyal iyilerin yozlaştığı bir toplumda yurttaşların kendi kendini yönetme biçimi olarak tanımlanan demokratik rejim varoluşsal bir tehdit altındadır. Burada yapılması gereken en önemli şey ise piyasa hâkimiyetinin ahlaki anlamda sınırlandırılması olacaktır. Sandel’in sınırlandırılması gerektiğini düşündüğü piyasa ahlakı ise ancak onun yaslandığı liberalizmin ciddi bir biçimde eleştiriye tabi tutulmasıyla mümkündür. Çalışmanın dayandığı ana fikirlerden birisi de bu olacaktır.