Türkiye’nin Doğusundaki Kanser Hastalarının Tedavi Sürecindeki Psikososyal Deneyimleri: Fenomenolojik Bir Çalışma

Abstract

Bu araştırmanın amacı, Türkiye’nin doğu bölgesine özgü sosyokültürel bağlam içerisinde kanser hastalarının tedavi sürecinde yaşadıkları psikososyal deneyimleri derinlemesine incelemektir. Araştırmada nitel bir fenomenolojik desen kullanılmıştır. Şubat–Eylül 2025 tarihleri arasında Muş Devlet Hastanesi’nde kemoterapi tedavisi alan 15 katılımcı ile çalışılmıştır. Veriler yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanmış, Colaizzi’nin yedi aşamalı analiz yöntemi kullanılarak çözümlenmiş ve bulgular COREQ kontrol listesine uygun biçimde raporlanmıştır. Analiz sonucunda, katılımcıların yaşantılarının özünü yansıtan dört birbiriyle ilişkili tema ortaya çıkmıştır. Tanı Şoku: Ölümle İlk Karşılaşma teması, tanı sonrası yaşanan varoluşsal sarsıntı ile bilişsel ve duygusal donukluğu ifade etmektedir. Görünmez Yük: Beden–Zaman–Mekân Kıskacı teması, tedavi sürecinde karşılaşılan fiziksel, ekonomik ve mekânsal zorlukların birbirine geçmiş doğasını ortaya koymaktadır. Sosyal Sarkaç: Geri Çekilme mi, Destek mi? teması, bireylerin izolasyon eğilimi ile sosyal destek arayışı arasında yaşadığı gelgitleri yansıtmaktadır. Umudun Yeniden İnşası: Anlam Yoluyla Yeniden Doğuş teması ise manevi yönelim, küçük hedefler belirleme ve öz-terapi stratejileri aracılığıyla yeniden kazanılan psikolojik dayanıklılığı göstermektedir. Kanser, yalnızca biyolojik bir hastalık değil; aynı zamanda varoluşsal, sosyal ve manevi boyutlarıyla bütüncül bir insan deneyimi olarak yaşanmaktadır. Doğu kültürünün karakteristik özellikleri olan güçlü aile bağları, toplumsal dayanışma ve inanca dayalı baş etme mekanizmaları, duygusal uyum ve psikolojik iyi oluşun temel kaynakları olarak belirlenmiştir.