Profesyonel futbolcularda müsabaka döneminde bazı biyokimyasal ve antioksidan aktivitelerin incelenmesi

Abstract

Çalışmanın amacı profesyonel futbolcuların müsabaka döneminin hazırlık dönemi, müsabaka başlangıç dönemi ve müsabaka sonu döneminde fiziksel performans ile birlikte kas hasarı ile ilişkili hematolojik yorgunlukla, karaciğer enzimleri gibi biyokimyasal parametreleri takip ederek, futbolcularda performansa olan etkisini bazı antioksidan aktivitelerinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Çalışma grubunu Van ilini temsil eden ve Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) 2. Lig bünyesinde mücadele eden Vanspor Futbol Kulübü'nde aktif olarak forma giyen, düzenli antrenman yapan ve yaş ortalaması 24.83±3.35, boy ortalaması 1.81±.076 ve kilo ortalaması 75.10±2.60 olan profesyonel statüde bulunan 12 gönüllü futbolcu oluşturmaktadır. Çalışma grubunda yer alan futbolculardan, kas enzimleri aktivitesi parametreleri ALT (Alanin Aminotransferaz), AST (Aspartat Aminotransferaz), Kreatin, Üre, Glikoz ve eGFR (Tahmini Glomerüler Filtrasyon Hızı) yer alırken; hematolojik parametreler olarak WBC (Lökosit), MONO (Monosit), PLT (Trombosit), PDW (Platelet Dağılım Genişliği), MPV (Ortalama Platelet Hacmi), P-LCR (Büyük Platelet Oranı), PCT (Platelet Kritik Hacmi), RBC (Eritrosit), HGB (Hemoglobin) ve HCT (Hematokrit) değerleri incelenmiştir. Ayrıca, CAT (Katalaz), GSH (Glutatyon) ve MDA (Malondialdehit) düzeyleri de oksidatif stres ve antioksidan kapasite parametrelerinin analiz edilmesi amacıyla üç dönemde (hazırlık dönemi, müsabakaların başlangıç dönemi ve müsabakaların sonunda) kan örnekleri alınmıştır. Ayrıca katılımcı futbolcuların yaş, boy ve kilo ölçümleri yapılmıştır. Bu çalışmada, aynı bireylerden üç farklı dönemde alınan ölçümlerin karşılaştırılmasında, verilerin normal dağılım göstermemesi nedeniyle parametrik olmayan testlerden Friedman testi kullanılmıştır. Tüm analizlerde istatistiksel anlamlılık düzeyi (p<0,05) olarak kabul edilmiştir. Araştırmamızın bulgularına göre antioksidan savunma sistemi parametreleri arasında MDA için ortalamalar arasındaki fark anlamlı bulunmazken, CAT ve GSH için ortalamalar arasındaki fark istatistik olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Bağışıklık ve inflamasyon ve enerji metabolizması göstergeleri incelendiğinde WBC, MCH, PCT, ALT ve eGFR istatistik olarak anlamlı bulunurken diğer parametreler istatistik olarak anlamlı bulunmamıştır (p<0.05). Sonuç olarak, çalışmanın bulguları profesyonel futbolcularda düzenli ve yoğun antrenmanların biyokimyasal, hematolojik ve antioksidan sistemlerde uyumlu, dengeli ve koruyucu fizyolojik adaptasyonlar oluşturduğunu göstermektedir. Kas, karaciğer ve böbrek fonksiyonları fizyolojik sınırlar içinde korunurken, antioksidan savunma mekanizmalarının güçlenmesi oksidatif hasarın önüne geçmiştir. Bu bulgular, profesyonel futbolcularda antrenman yüklenmesi ile toparlanma arasındaki dengenin doğru biçimde yönetildiğinde, performansın sürdürülebilirliğini destekleyen güçlü bir biyolojik istikrarın sağlanabileceğini göstermektedir.The aim of this study was to evaluate the effects of the competition period on performance in professional football players by monitoring physical performance together with hematological fatigue-related markers associated with muscle damage, biochemical parameters such as liver enzymes, and selected antioxidant activities during the preparation period, the beginning of the competition period, and the end of the competition period. The study group consisted of 12 volunteer professional football players actively competing for Vanspor Football Club, representing the city of Van in the Turkish Football Federation (TFF) 2nd League. The participants were regularly training athletes with a mean age of 24.83 ± 3.35 years, mean height of 1.81 ± 0.076 m, and mean body weight of 75.10 ± 2.60 kg. Biochemical parameters related to muscle enzyme activity included alanine aminotransferase (ALT), aspartate aminotransferase (AST), creatinine, urea, glucose, and estimated glomerular filtration rate (eGFR). Hematological parameters evaluated were white blood cell count (WBC), monocytes (MONO), platelets (PLT), platelet distribution width (PDW), mean platelet volume (MPV), platelet-large cell ratio (P-LCR), plateletcrit (PCT), red blood cells (RBC), hemoglobin (HGB), and hematocrit (HCT). In addition, catalase (CAT), glutathione (GSH), and malondialdehyde (MDA) levels were analyzed as indicators of antioxidant capacity and oxidative stress. Blood samples were collected at three time points: the preparation period, the beginning of the competition period, and the end of the competition period. Anthropometric measurements including age, height, and body weight were also recorded. As the data did not show a normal distribution, the Friedman test was used to compare repeated measurements obtained from the same individuals across the three periods. Statistical significance was set at (p< 0.05). The results revealed no significant differences in MDA levels among antioxidant defense parameters, whereas significant differences were observed in CAT and GSH levels (p< 0.05). Regarding immune, inflammatory, and energy metabolism indicators, WBC, MCH, PCT, ALT, and eGFR values showed statistically significant changes, while the remaining parameters did not differ significantly (p< 0.05).In conclusion, the findings indicate that regular and intensive training in professional football players induces balanced, adaptive, and protective physiological responses in biochemical, hematological, and antioxidant systems. Muscle, liver, and kidney functions were maintained within physiological limits, while enhanced antioxidant defense mechanisms helped prevent oxidative damage. These results suggest that when the balance between training load and recovery is properly managed, a strong biological stability supporting sustainable performance can be achieved in professional football players.