İNGİLİZ DİPLOMAT SİR HUGHE M. KNATCHBULL-HUGESSEN’İN TÜRK BOĞAZLARI ÜZERİNE DÜŞÜNCELERİ (1948)

Abstract

Tarihi vakalar temelde insanın düşünsel ve duygusal tepkilerinin etkisinde şekillenmesine karşın ona doğadan türlü etmenler vasıta aracı olur. Coğrafyanın sundukları insan kültürünün tarihsel, ekonomik ve siyasal yönlerini her zaman derinden etkilemiştir. Zaten tarihi vakalar coğrafyanın ya da yer yüzü şekillerinin muazzam bir örüntüsü misalidir. Özellikle tarih boyunca ortaya çıkan birçok savaşın arka planında halkların ülküsel bir ideolojisi haline gelen yer yüzü sınırları, şekilleri ve kültürel tanımlamaları mühim bir yer teşkil etmiştir. Dünya tarihinde bu manada önemli bir vaka örneği de İstanbul ve Çanakkale boğazlarıdır. İki boğaz her asırda savaşların, ticaretin ve milletlerarası etkileşimin merkezinde yer alabilmiştir. Özellikle 18. yüzyıldan devamla artan global ticari, askeri ve siyasi etkileşim bu boğazları daha da etkili hale getirmiş ve dünya siyasetinin tartışmalı bir meselesi haline dönmüştür. 20. yüzyılın ortalarına değin birçok savaşın ve antlaşmanın sebepleri arasında bu boğazların jeo-stratejik ve kültürel anlamlarını görmek mümkündür. Bu çalışmada, II. Dünya Savaşı akabinde kurulmaya başlanan yeni dünya siyasi düzeninde boğazların yeri ve önemi hakkında İngiliz diplomat ve siyaset adamı Sir Hughe M. Knatchbull-Hugessen’in düşünceleri ele alınacaktır.