Düzenli fiziksel aktivite yapan bireylerde spor yaralanması kaygı düzeyleri ile spor psikolojisi performansı arasındaki ilişkinin incelenmesi

Abstract

Adölesan amatör sporcular, fiziksel gelişimlerinin yanı sıra duygusal ve bilişsel açıdan da hassas bir dönemden geçtikleri için yaralanma kaygısının performans üzerindeki etkilerine daha açıktır. Düzenli olarak fiziksel aktivite yapan bireylerde spor yaralanması kaygısının psikolojik performans bileşenlerini nasıl şekillendirdiğini anlamak, hem performans düşüşlerini önlemek hem de genç sporcuların güvenli ve sürdürülebilir şekilde spora devam etmelerini sağlamak açısından kritik öneme sahiptir. Düzenli fiziksel aktivite yapan bireylerde spor yaralanması kaygı düzeyi ile spor psikolojisi performansı arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yapılan bu çalışmada katılımcıların yaş, cinsiyet, uyku düzeni, sporda yaralanma durumu, spor branşı, spor yılı ve aile ekonomik durum gibi demografik değişkenler dikkate alınmıştır. İlişkisel tarama yöntemiyle gerçekleştirilen araştırmada "Sporda Yaralanma Kaygı Ölçeği" ve "Sporda Psikolojik Performans Değerlendirme Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmaya Muş ili ve ilçelerinde bulunan amatör spor takımlarında mücadele eden ve düzenli olarak fiziksel aktivite yapan 245 erkek ve 105 kadın olmak üzere toplamda 350 katılımcı gönüllü olarak katılmıştır. Verilerin tanımlayıcı istatistiği ile iki ve ikiden fazla grupların karşılaştırılmasında sırasıyla t-Testi ve One Way ANOVA testleri SPSS 27.0 paket programı aracılığı ile yapılmış ve anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Katılımcıların aile ekonomik düzeyi değişkenine göre sporda yaralanma kaygısı ve sporda psikolojik performans değerlendirme alt boyutlarında anlamlı düzeyde farklılıklar bulunmazken (p>0.05) yaş, cinsiyet, spor branş, sporda yaralanma, spor yılı ve uyku düzeni değişkenlerine göre anlamlı düzeyde farklılıklar saptanmıştır (p<0.05). Elde edilen bulgular doğrultusunda cinsiyete bağlı psikolojik farklılıklar, antrenman planlamasında bireyselleştirilmiş psikolojik müdahaleleri gereklikılmaktadır. Bu doğrultuda kadın sporcularda kaygı ve korku temelli bilişsel süreçlere, erkek sporcularda ise özgüvenin risk algısını zayıflatabileceği durumlara yönelik hedeflenmiş programlar geliştirilmesi önerilmektedirAdolescent amateur athletes are particularly vulnerable to the effects of injury anxiety on performance, as they experience a sensitive developmental period not only physically but also emotionally and cognitively. Understanding how sports injury anxiety shapes psychological performance components in individuals who engage in regular physical activity is of critical importance for preventing performance decrements and ensuring that young athletes can continue participating in sports in a safe and sustainable manner. This study aimed to examine the relationship between sports injury anxiety levels and sport psychological performance among individuals who engage in regular physical activity. Demographic variables including age, gender, sleep patterns, history of sports injury, sport branch, years of sports experience, and family economic status were taken into consideration. Conducted using a relational screening model, the study employed the Sports Injury Anxiety Scale and the Psychological Performance Inventory for Sports. A total of 350 volunteer participants (245 males and 105 females), who were actively competing in amateur sports teams and regularly engaging in physical activity in Muş province and its districts, participated in the study. Descriptive statistics were calculated, and comparisons between two and more than two groups were conducted using independent samples t-tests and one-way ANOVA via SPSS 27.0 software. The level of statistical significance was set at p < 0.05. While no significant differences were found in sports injury anxiety and sport psychological performance sub-dimensions according to family economic status (p > 0.05), significant differences were identified based on age, gender, sport branch, injury history, years of sports participation, and sleep patterns (p < 0.05). The findings indicate that gender-related psychological differences necessitate individualized psychological interventions within training programs. Accordingly, it is recommended that targeted programs be developed focusing on anxiety- and fear-based cognitive processes in female athletes, while addressing situations in which excessive self-confidence may weaken risk perception in male athletes.