ACEMKÂRÎ CİLTLERDEN TOPKAPI SARAYI MÜZESİ HAZİNE 726 NO’LU NİZÂMÎ-İ GENCEVÎ HAMSE’SİNİN CİLT ÖZELLİKLERİ

Abstract

Türk-İslâm medeniyetinde yazma eserler yüzyıllar boyunca kültürel birikimin temel göstergelerinden biri olarak kabul edilmiştir. Bu nedenle hem müstakil yazma eserler hem de bu eserleri barındıran koleksiyonlar büyük önem görmüştür. Günümüzde bir bölümü yazma eser kütüphanelerinde korunan, bir bölümü ise farklı koleksiyonlarda yer alan bu nadide eserlerin bir çok kısmı hâlâ incelenmeyi beklemektedir. Tarihî süreç içerisinde kültürel hafızayı taşıyan kıymetli belgeler niteliğindeki yazmaların gelecek nesillere aktarılmasında ciltleme sanatı önemli bir işlev üstlenmiştir. Bu çalışmada, Topkapı Sarayı Müzesi Hazine Kitaplığı’nda yer alan H. 726 numaralı Nizâmî-i Gencevî Hamse’sinin Acemkâri cildi, görsel analiz ve nitel araştırma yöntemleri doğrultusunda ele alınmıştır. Eserde kullanılan cilt teknikleri, motif çeşitleri ve uygulama yöntemleri ayrıntılı biçimde değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda söz konusu ciltte görülen bezeme özelliklerinin Türk-İslâm süsleme geleneği içindeki yeri ortaya konulmuştur. Çalışmanın sonucunda belirlenen motif ve tekniklerin geleneksel sanat hafızasına katkı sunması ve gelecek kuşaklara aktarılmasına zemin hazırlanması amaçlanmıştır.