ÖRGÜTSEL PRAETORYANİZM: KAVRAMSAL TEMELLERİN ARKEOLOJİSİ

Abstract

Praetoryanizm kavramı, tarihsel olarak muhafızların himayelerindeki kişileri, koşulsuz koruma ve kollama ilişkisinden türetilmiştir. Praetoryanizm bir devlet, örgüt veya kişinin eylem ve davranışlarının, onun yararı ve çıkarları için, kontrol edilmesidir. Praetoryanist davranış biçimleri genellikle bireysel özgürlük ve otoriter sosyal denetim arasında değişmektedir. Praetoryanizm bağlamında, bir eylem (1) bir kişinin özgürlüğünü sınırlandırmalı, (2) kişinin rızası olmadan gerçekleştirilmeli ve (3) kişinin mutlak yararına veya karşılıklı faydayı gözetecek bir niyetle gerçekleştirilmelidir. Praetoryanizm kavramı, batı kültüründe aşağılayıcı ve olumsuz bir anlamda kullanılırken, doğu kültürlerinde yarar, fayda ve olumsuz durumlara karşı korunma anlamında kullanılagelmiştir. Praetoryanizm ayrıca gönüllü bir bağımlılığı da beraberinde getirmektedir. Örgütsel bağlamda, Praetoryanizm, yöneticiler ve çalışanlar arasında katı ve sert ilişki yapılanmalarından ziyade, daha esnek yönetim sistemleri kurmanın ve çalışma ortamını yaşanabilir kılmanın bir aracıdır. Praetoryanist yönetim yaklaşımına sahip olan örgütlerde, yöneticiler, çalışanlarının haklarını kollamakta ve çalışanları adına yararlı olduğunu düşündükleri kararlar almaktadırlar. Tarihsel olarak, farklı kullanımları ve yönelimleri olan Praetoryanizm kavramı, çok çeşitli türlere ve alt boyutlara ayrılmaktadır. Bu araştırma, Praetoryanizm kavramını ele alan kavramsal bir inceleme olarak tasarlanmıştır. Ayrıca çalışmada yönetim ve Praetoryanizm ilişkisi de çözümlenmiştir. Çalışmanın yönetim bilimleri alanında yapılacak kuramsal ve uygulamalı çalışmalara yol göstereceği umulmaktadır.