1927 Genel Nüfus Sayımı Verileri Işığında Hakkâri

Abstract

Milli Mücadele sonrası Türkiye Cumhuriyeti Devleti, kurumları ve toplumuyla yeni bir yapılanma sürecine girmişti. Bu süreç içerisinde bir taraftan yeni rejimin tamamlayıcısı olan inkılapların yapılması öngörülmüş diğer taraftan da sahip olunan insan kaynağının her yönüyle düzeyinin tespiti zorunlu hale gelmişti. Bu zorunluluk Cumhuriyet tarihinin ilk sistematik ve kapsamlı nüfus sayımının yapılmasını sağlamıştır. Cumhuriyet Türkiye’sinin inşa edildiği ilk yıllarda yapılan 28 Ekim 1927 Genel Nüfus sayımı, yeni kurulan devletin dayandığı toplum yapısının daha iyi anlaşılması için oldukça önemli ve güvenilir bilgiler sunmuştur. Yapılan bu nüfus sayımı, iller hakkında sadece nicel veriler belirtmiyor aynı zamanda Cumhuriyet’in sahip olduğu insan profilinin belirli kriterlere göre niteliklerini de ortaya koyuyordu. 1927 Genel nüfus sayımı sonuçları; uzun süren bir var olma mücadelesini kazanmış olan yeni Cumhuriyet toplumunun, geçim kaynaklarının ne olduğu, sosyoekonomik durumunun düzeyini, okuryazarlık oranlarının durumunu, konuşulan anadillerin sayısını, yaş gruplarını, medeni hal durumlarını ve mevcut inanç yapılarını öğrenmemizi sağlayan önemli verileri sunmaktadır. 1927 Genel nüfus sayımında yer alan vilâyetlerden biri de Hakkâri’dir. Bu çalışma ile amacımız, Hakkâri’nin toplum yapısını oluşturan dinamiklerin yapısını, bu kentin sahip olduğu nüfusun niteliğini, resmi olan ilk sonuçlara göre ortaya koymaktır. 1927 Genel Nüfus sayımı verileri ışığında hazırlanan bu çalışma ile kadim bir geçmişe sahip olan Hakkâri’nin Cumhuriyetin ilk yıllarında sahip olduğu nüfus potansiyelinin niceliği ve niteliği değerlendirilmiştir.