Kürtçenin Ana Dili Edinimi Sorunu: ‘Berçem’ Adlı Kürtçe Çocuk Kitabı Örneği

Abstract

Ana dili ediniminin çeşitli şartlar dahilinde gerçekleştiği bilinmektedir. Aile, yakın çevre ve ilerleyen yaşlara bağlı olarak destekleyici konumda olan okul ve uzak çevre; bir bütün halinde ana dili gelişiminde rol alırlar. Türkiye’de Kürtçenin ana dili olarak öğrenme olanakları, söz konusu zincirin kopuk halkalarından dolayı bir hayli sınırlıdır. Aile ortamında edinilen ilk deneyimler, yakın çevreyle gelişim göstermekte ama tamamlayıcı odaklardan okul ve uzak çevre boyutu eksik kalmaktadır. Bu durum, dört dil becerisi ekseninde de açığa çıkmaktadır. Göç ve kentleşme olgusu, Kürtçeye dair politik ve ekonomik algılar da bu konuda belirleyicidir. Bütün bunlar, Kürtçenin ana dili edinimi açısından ciddi sorunlara sebebiyet vermektedir. Kürtçenin ana dili edinimi, pek çok alanda tartışmalara konu olduğu gibi edebi düzlemde de karşılıklara sahiptir. Bu çalışmada Kürtçenin ana dili edinimi sorunu, bu temayı işleyen Kürtçe çocuk kitabı Berçem örnekliğinde incelenmektedir. Kitabın kahramanı, altı yaşlarında ailesinin göç etmesi nedeniyle ana dili Kürtçeyi öğrenemeyen bir çocuktur. İçerik analizi yönteminin kullanıldığı çalışmada örnek kitap, Kürtçenin ana dili edinimi sorunu etrafında bireysel ve toplumsal ilgiler eşliğinde ele alınmıştır. Kitapta Kürtçenin ana dili edinimine dair güçlükler, sorun odaklı çocuk edebiyatı çerçevesinde değerlendirilmiş ve yorumlanmıştır.